De Superband van Louis van Dijk lijkt eendagsvlieg

Concert: de Superband van pianist Louis van Dijk met muziek van Jelly Roll Morton. Gehoord: 1/2 Concertgebouw Amsterdam. Verder: 7/2 Gemeentehuis Houten, 17/2 Popular Rotterdam, 20/2 Vredenburg Utrecht.

De in New Orleans geboren pianist/componist Ferdinand Joseph Lemott (1890-1941), beter bekend als 'Jelly Roll' Morton, was volgens zijn visite-kaartjes niet alleen de uitvinder van de jazz maar ook verder erg ondernemend. Als pianist in salons placht hij de dansmeisjes gade te slaan bij hun 'nevenwerkzaamheden', hij verdiende als gokker en beschermer, verloor geld met een investering in een cosmetica-firma en liet zijn levensverhaal vastleggen in The Library of Congress. Erg veel geluk leverde dit alles hem niet op en hij stierf verzuurd en berooid.

Een andere levensloop dan die van kosterszoon Louis van Dijk (55) die in de Amsterdamse Prinsessekerk het orgel ontdekte, op zijn 20ste een jazzconcours won en sindsdien zijn brood verdient met een vlot draaiend gemengd bedrijf. Met swing, kleinkunst en licht klassiek, met Rita Reijs èn Liesbeth List èn Elly Ameling; voor Van Dijk kan er altijd nog wel iets of iemand bij, ook Mozart, zoals blijkt uit zijn laatste cd.

Dus waarom niet ook Jelly Roll Morton, de eerste belangrijke componist uit de jazzgeschiedenis, maar niet iemand naar wie hij ooit bewust had geluisterd, zoals hij in een interview onlangs openhartig bekende. Dat laatste was in de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw goed te merken want als er iemand was op wie Van Dijk leek zowel qua postuur als in zijn stijl van spelen, dan was dat eerder Oscar Peterson dan 'Mr Jelly Lord', zoals 'World's Greatest Hot Tune Writer' zich ook wel noemde.

Op zich is Van Dijks gematigde moderniteit geen bezwaar, de 'authentieke' Morton is in de jaren vijftig afdoende behandeld, met name door de Dutch Swing College Band. Wel problematisch is dat andere leden van zijn 'Superband', weer andere stijlperioden praktizeren. Trompettist Jarmo Hoogendijk doet met vet en 'brassy' spel duidelijk een stap in de richting van het verre verleden, terwijl bassist Harry Emmery met veel electronische sustain juist verder lijkt te willen van Van Dijk, namelijk naar de jazzrock-era, met Jaco Pastorius als leidend voorbeeld. Ben van den Dungen, die samen met Hoogendijk de stukken arrangeerde en de overdreven bandnaam bedacht, speelt noodgedwongen als altijd, bij Morton zat meestal geen saxofonist.

De optelsom van alle individuele stijlen, met die van trombonist Bart van Lier als de meest flexibele, is een geluidsbeeld dat vooral aan de jaren zestig doet denken. Jungle Blues heet een Morton-thema dat in '27 op de plaat werd gezet. Maar wie binnenkomt nadat het thema gespeeld is zou zweren dat All Blues op de lessenaars staat, een Miles Davis-compositie van ruim dertig jaar later.

De muziek van Jelly Roll Morton, vastgelegd in overzichtelijke stukjes van drie minuten, bevat zoveel hete en hilarische momenten dat een creatieve hip-hopper of houser er met tijd en moeite iets heel eigentijds en bijzonders van zou kunnen maken. De Superband van pianist Louis van Dijk ('hoe heet dit stuk ook alweer?') ziet zichzelf echter als een eendagsvlieg en het resultaat is er naar. Muziek uit de 'Roaring Twenties', gestoken in een coltrui uit de jaren zestig, het is niet verboden maar ook niet urgent.

    • Frans van Leeuwen