Komeet Hale-Bopp verschijnt aan de lage ochtendhemel

Er is weer een komeet aan de hemel te zien. Nog geen jaar nadat komeet Hyakutake aan de noordelijke hemel zijn opwachting maakte, is nu in dezelfde hemelstreek een komeet verschenen die de komende maanden mogelijk nòg helderder wordt. De komeet, Hale-Bopp geheten, is momenteel rond 6 uur 's morgens laag boven de oostelijke horizon te zien als een vlekje met een omhoog wijzend staartje.

De komeet wordt iedere dag wat beter zichtbaar, doordat hij steeds hoger aan de hemel komt te staan en zich dus steeds verder uit de schemering losmaakt. Op 22 maart zal de komeet de aarde op een afstand van ruim 190 miljoen kilometer passeren.

Komeet Hale-Bopp (officiële aanduiding: komeet C/1995 O1) werd op 23 juli 1996 ontdekt door de Amerikaanse amateur-astronomen Alan Hale en Thomas Bopp. De komeet bevond zich toen nog buiten de baan van de planeet Jupiter. Dat hij op zo'n grote afstand werd ontdekt, wekte al direct de hoop dat de komeet wel eens een spectaculaire verschijning zou kunnen worden. Maar het gedrag van een komeet is nooit precies te voorspellen. Soms valt de losse opeenhoping van stof en ijs tijdens zijn nadering van de zon uiteen en verdwijnt van het toneel. Komeet Hale-Bopp zal pas op 1 april zijn kortste afstand tot de zon bereiken, dus kan hij nog voor verrassingen zorgen.

Het is niet voor het eerst dat deze komeet zijn opwachting maakt in ons zonnestelsel: zijn berekende omlooptijd rond de zon bedraagt ongeveer 3000 jaar, de komeet is op zijn minst één keer eerder in deze contreien geweest. De komeet is nu te zien in het sterrenbeeld Arend, vlak ten noorden van de vrij heldere, laagstaande ster Altair. In maart zal de komeet gedurende een groot deel van de nacht boven de noordelijke horizon staan en in april verschuift hij geleidelijk naar de avondhemel, waar hij ook in mei nog te zien zal zijn. Deze lange waarneembaarheid danken we aan het feit dat de baan van de komeet bijna loodrecht staat op het vlak van de aardbaan.

Bij een voldoende donkere hemel (dus zonder storend stadslicht en maanlicht) kan de komeet een opvallend object aan de noordelijke hemel worden. Op 9 maart zal de komeet overigens in een bepaald gebied op aarde ook overdag zichtbaar worden. Daar vindt dan een totale zonsverduistering plaats, waarbij men de komeet op 45 graden van de zon zal kunnen zien: een unieke combinatie van twee indrukwekkende hemelverschijnselen. Men moet dan wel afreizen naar Siberië of Mongolië, want alleen daar is de verduistering van de zon totaal. De Transsiberische Spoorweg kruist bij de stad Tsjita (ten oosten van het Bajkalmeer) de gordel waarin de eclips totaal is. Enkele amateur-astronomen zijn zich al op de reis aan het voorbereiden.