'Ik wist er niets van voordat het gebeurde'; Clintons fondsenwerving

WASHINGTON, 1 FEBR. Stukje bij beetje worden de contouren zichtbaar van de efficiënte geldmachine waarmee de Amerikaanse president Clinton en de Democratische partij hun campagne voor de laatste verkiezingen hebben gefinancierd. En naarmate meer details aan het licht komen wordt steeds duidelijker dat het Witte Huis, tegen alle regels in, fungeerde als zenuwcentrum van de fondsenwerving.

Schoorvoetend nam de president deze week zelfs enige verantwoordelijkheid voor de uit de hand gelopen fondsenwerving op zich. “Niemand is zonder blaam. Iedereen die aan dit systeem heeft meegewerkt”, zei hij doelend op politici van beide partijen, “moet enige verantwoordelijkheid aanvaarden voor de uitwassen. En ik aanvaard de mijne”.

Maar dat betekent niet de de president ook het boetekleed heeft aangetrokken. “Meer, veel meer dan negentig procent van het geld dat Democraten en Republikeinen bijeen hebben gebracht, is op een volkomen rechtmatige manier vergaard”, zei hij in een poging de opwinding in de media over de stroom van nieuwe onthullingen te sussen. “Campagnes kosten zoveel geld dat er fouten zijn gemaakt door mensen die dat ofwel met opzet, ofwel per ongeluk deden - dat is aan anderen om uit te zoeken. Ik moet zorgen dat de bezem wordt gehaald door het systeem” (van campagne-financiering).

Met de onpersoonlijke formulering “er zijn fouten gemaakt” gebruikte Clinton hetzelfde zuinige excuus waarmee George Bush in 1986 de Iran-contras-affaire had trachten te bezweren. Maar het ziet er niet naar uit dat Clinton zich zo makkelijk van het dagelijks groeiende schandaal kan afmaken.

In de Senaat loopt de ambitieuze Republikeinse senator Fred Thompson zich al warm voor een ongetwijfeld lange reeks hoorzittingen, die zijn Commissie voor toezicht op overheidszaken zal wijden aan onderzoek naar de fondsenwerving van beide partijen. Hij heeft voorgesteld daar 6,5 miljoen dollar voor uit te trekken. Dat is meer dan de onderzoeken van de Senaat naar Iran-contras en Whitewater samen hebben gekost. De Democraten, die het meest van het onderzoek te vrezen hebben, zeggen dat 1,8 miljoen dollar ruim voldoende is.

Ondertussen heeft de FBI 25 agenten vrijgemaakt om de Democratische geldmachine onder de loep nemen, en in het bijzonder de rol van fondsenwerver John Huang. Huang werkte voor het Indonesische Lippo-concern (dat een gul donateur was van Clinton), werd vervolgens door de president benoemd in een functie op het ministerie van handel (waardoor hij betrokken was bij de Amerikaanse handelsrelaties met Aziatische landen), en werd daarna prominent fondsenwerver voor de Democraten. In die laatste functie heeft hij voor de partij grote, onrechtmatige schenkingen geaccepteerd. Republikeinen vermoeden dat hij voor de Democraten gunsten heeft verzilverd die hij als ambtenaar op het ministerie heeft verleend. Koffie-bijeenkomsten in het Witte Huis blijken een belangrijk instrument bij de fondsenwerving te zijn geweest. Dat grote geldschieters een avondje mochten logeren in de Lincoln-slaapkamer van het Witte Huis, zoals vorig jaar uitkwam, is nog onschuldig vergeleken bij sommige van de koffie-ochtenden.

Volgens de Amerikaanse wet moeten ambtenaren zich onthouden van campagne-activiteiten en mag ook overheidsbezit niet voor partij-politieke doeleinden worden ingezet. Maar in mei bijvoorbeeld, zo is nu aan het licht gekomen, heeft Clinton in het Witte Huis een groep van 17 vooraanstaande Amerikaanse bankiers op de koffie ontvangen. De bijeenkomst was georganiseerd door de twee belangrijkste fondsenwervers van de Democraten, die zelf ook aanwezig waren. En zelfs Eugene Ludwig, de toezichthouder op het bankwezen die volledig onafhankelijk van de banken behoort te zijn, was van de partij. Clinton heeft inmiddels toegegeven dat het “beter was geweest als Ludwig daar niet bij was geweest”.

Donderdag bleek dat het Witte Huis een uitgebreid en kostbaar computerbestand onderhoudt, waarin alle bezoekers en donateurs van de president worden bijgehouden. Het in opdracht van Hillary Clinton opgezette systeem zou alleen bedoeld zijn om mensen bedankbriefjes te kunnen sturen. Maar sommige campagne-functionarissen van de Democratische Partij hebben toegeven dat ze het door de overheid betaalde systeem gebruikten om te zorgen dat donateurs uitnodigingen ontvingen voor het Witte Huis, met andere woorden: beloond werden voor politieke bijdragen.

De meeste suggesties dat er iets grondig scheef zat in de relatie met zijn geldschieters doet Clinton nog altijd af als de vermoorde onschuld. Soms moet hij zich daarvoor in alle mogelijke bochten wringen. Weet hij wel zeker, werd hem dinsdag bijvoorbeeld gevraagd, dat er geen grond is voor de suggestie dat de 200.000 dollar die het Lippo-concern heeft betaald aan zijn oude vriend uit Arkansas Web Hubbell (ex-onderminister van justitie die in de gevangenis zit wegens oplichting) geen zwijggeld was, bedoeld om Hubbell te ontmoedigen belastende verklaringen af te leggen over de Clintons? Het antwoord verdient volledig geciteerd te worden: “Om te beginnen wist ik er niets van. Voor zover ik me kan herinneren wist ik er niets van, tot ik er in de pers over las. En ik kan me niet voorstellen wie zo iets onbehoorlijks zou hebben opgezet, en niemand hier weet ervan. Het was niet - we wisten er niets van, en ik kan u absoluut verzekeren dat het niet gebeurd is. Ik wist er niets van, en niemand hier, voordat het gebeurde.”