Fransen bestellen champagne op de pof

PARIJS, 17 DEC. De Franse vrachtwagenchauffeurs hebben hun navolgers. Pensioen op 55 jaar, een werkweek van 32 uur zonder verlaging van loon, dat willen de chauffeurs van bussen door heel Frankrijk. In Toulouse hebben ze het al gekregen, in Rouen staken ze er nu een week voor en vandaag staan duizenden bussen van Marseille tot Lille stil voor het goede doel.

Amper drie weken na de staking die Europa een vrachtverkeersinfarct bezorgde, die truckfabrikant Scania in Zweden tot sombere winstprognoses noopt, beginnen de gevolgen in het Franse sociaal-economische landschap zichtbaar te worden. In een land dat geen pensioenfondsen en geen vut-fondsen kent, heeft de trend onmiskenbaar verstrekkende gevolgen voor de overheidsfinanciën.

Wat vorig jaar de spoorweg-employées in een vier weken durende staking veilig stelden, wat eind november de routiers veroverden, lijkt het rechtvaardige doel van grote groepen Franse werknemers. Met Pensioen op 55 jaar, op kosten van de gemeenschap.

“Men vergist zich ernstig”, waarschuwde vanmorgen de minister van sociale zaken, Jacques Barrot op de radio: “Fransen studeren steeds langer en worden gemiddeld tachtig jaar oud na een steeds korter werkzaam leven. De jeugd van morgen kan dat niet opbrengen.” Het lijkt voorlopig aan dovemansoren gesproken.

Het onlangs aangenomen wetsontwerp dat de instelling van (spaar)pensioenfondsen mogelijk maakt, wordt met een vrij algemeen wantrouwen begroet.

Van links tot rechts wordt het als een Angelsaksisch en dus a-sociaal systeem gezien, dat aardig voor de bevoorrechten is en de groeiende onderklasse zonder oudedagsvoorziening achterlaat. En dus strompelt Frankrijk door met een omslagstelsel dat opgescheept wordt met steeds zwaardere verplichtingen voor een steeds kleinere groep werkenden.

Dit is het soort ontwikkeling waar aanstaande emu-genoten van Frankrijk met zorg naar zullen kijken. Vooral als de Duitse en Franse regeringen nu al het in Dublin bereikte akkoord voor een Stabiliteitspact ('Pacte de solidarité et de croissance' op Frans verzoek) naar zich toe trekken. Premier Juppé, in eigen land verguisd als verblinde eurocraat, zegt doodleuk dat de euro te belangrijk is om aan centrale bankiers te worden overgelaten. Hij wil, net als de Duitsers, geen zachte euro. Wat dan wel? “Een eerlijke euro”.

Daar zullen de internationale beurzen wel raad mee weten, vooral als zij zien dat de Franse economie in april misschien begint weer wat te groeien, terwijl de werkloosheid eerst nog verder oploopt, tot 13 procent (nu 12,6). “Laten we ons niet verkijken op het stijgen van die werkloosheid”, vergoelijkte minister Barrot vanmorgen vast. “Het enige waar het om gaat is het aantal banen dat we scheppen. Dat loopt op. Dat de werkloosheid nog enige tijd doorgroeit, staat daar los van.”

Het klimaat van wantrouwen in de economie en de regering zal niet direct voorbij zijn na dit soort toverkundige verklaring. Structureler is dat de regering-Juppé de grootste moeite heeft het Franse volk ervan te doordringen dat het in blessure-tijd op geleend geld champagne bestelt. Gezien het programma waarop de Parti Socialiste zijn come-back wil maken, met een Europese munt op vier betrekkelijk theoretische voorwaarden, is wisseling van de wacht geen gegarandeerde oplossing van de huidige problemen.

President Chirac verweet de Fransen in zijn televisie-optreden van vorige donderdag algemeen conservatisme. Wel, driekwart van de aangesprokenen blijkt het daar niet mee eens te zijn. Sterker nog, men verwijt de regering het vastzitten van ieder overleg en het gebrek aan modernisering van de verhoudingen.

Dat Franse boeren Iers en Nederlands kalfsvlees uit de vrachtauto's sleuren en in brand steken omdat zij minder Europese premies krijgen, is weinig verfijnd en oncollegiaal in Europees verband. Maar zolang Frankrijk met zichzelf jijbakt en miljoenen werknemers - zo nodig door het lamleggen van het openbare leven - hun eigen sociaal-economisch programma afwerken, wordt de naderende datum van 1 januari 1999 voor die ene Europese munt en die ene economische politiek steeds nijpender.

“De euro afwijzen zou neerkomen op aanvaarden van de overheersing van de dollar”, zei premier Juppé gisteravond. De keerzijde van de Europese munt laat zich lastiger bestuderen. Maar zeker is dat Franse binnenlandse gewoontes en problemen binnenlands nieuws en binnenlandse problemen worden in Meppel en München. Franse vormen van fantasie en genialiteit gelukkig ook, maar economisch heb je daar niet altijd wat aan.