De euro is een aantasting van het merkrecht

Euro is veel, maar geen merk. Aldus Bas Kist een half jaar geleden in deze krant. Hij stelde toen terecht dat, wil een woord als een deugdelijk merk kunnen gelden, dit het zogenoemde onderscheidend vermogen moet bezitten. Dat is het vermogen om met dat woord produkten of diensten van een onderneming te onderscheiden van produkten en diensten van andere ondernemingen.

Het enkele woord euro heeft dat vermogen niet, meende Kist. Een slimmerik die tot schrik van het ministerie van Financiën het woord als merk voor betaalmiddelen had gedeponeerd in het merkenregister, in de hoop geld te kunnen vragen voor zijn toestemming gebruik van het woord als naam voor de komende 'Europese' munt, komt dus bedrogen uit. Zijn depot vertegenwoordigt geen deugdelijk merkrecht.

Wat is het 'veel' dat Kist noemde en wat zijn de gevolgen van het EU-ministersbesluit de nieuwe munt 'euro' te dopen? Dat 'veel' wordt gevormd door een bonte massa eurowoorden. Zij worden gebruikt als merk, normaanduiding, handelsnaam (dat is de naam van een onderneming), organisatienaam, objectnaam, manifestatienaam, en zo meer. Wat voorbeelden: Eurocard, Eurocheque, Eurobonds, Europoort, Euromast, Eurotunnel, Eurostar (de trein die er doorheen rijdt), Eurocity (trein), Eurovision (tv-programma), Euro Songfestival, Eurosport (tv-zender), Euro 96 en Euro 2000 (voetbalcompetities in die jaren), Eurofighter (straaljager), Europol, Eurokorps (legereenheid), Euro OR (ondernemingsraad), Eurovignet (voor vrachtauto's), Eurostekker (electriciteit), Eurocondoom, Eurotransplant, Eurotoques (koksorganisatie), Euro Disney (amusementspark), Eurolink (vervoersonderneming), Euroveer (idem), Euroflower (groothandel), Eurodidact (opleidingsinstituut), Europarlementariër, Eurotop (van ministers). Voor autorijders heeft zelfs het enkele woord euro een betekenis: soortnaam voor benzine van een bepaalde samenstelling.

Verplaats je nu in de toekomstige situatie waarin het enkele woord euro datgene betekent wat een belangrijke rol in je leven speelt: geld. Elke dag lees je euro in die betekenis, hoor je euro in die betekenis, spreek je euro in die betekenis uit. Denk je aan geld, dan denk je in euro. Onontkoombaar gevolg is dat euro zich nestelt in het brein, zich inburgert, als hebbend slechts die betekenis. Het neemt, al naar gelang het land van inwoning, de rol van de woorden gulden, franc, mark enzovoorts over. Door overheidsingrijpen is dan de positie van de euro in het tegendeel van haar huidige geraakt: euro is niets, behalve een merk voor geld. Jongeren zullen niet weten dat het vroeger anders was.

Loop de bovengenoemde reeks eurowoorden eens na. Realiseer je daarbij goed de nieuwe betekenis van euro. Schiet je inlevingsvermogen te kort, vervang in die woorden euro dan door 'geld' of nog sprekender door bijvoorbeeld dollar. Wie wil Geld (Dollar) parlementariër worden genoemd? Welke glans gaat uit van namen als Geld (Dollar)poort, Geld (Dollar)mast, Geld (Dollar)tunnel, Geld (Dollar)city? Welke fabrikant wil een Geld (Dollar)jager aan een ministerie van Defensie verkopen? Wie wil bij een Geld (Dollar)kok gaan eten? Welke onderneming wil zich als (Geld (Dollar)flower of als Geld (Dollar) Disney presenteren? Goed dat er Geld (Dollar)politie is? Zijn je Eurocheque en je Eurocard nog maar voor die ene valuta te gebruiken? Die Eurotop, is dat weer zo'n verzameling financiële bovenbazen? Vul verder zelf maar in. Zelfs de naam van ons werelddeel krijgt de reuk van geld. (Alleen Eurosport wint aan juiste betekenis). Het verwerven van bizarre en potsierlijke betekenissen leidt ertoe dat bovengenoemde en andere eurowoorden verdwijnen als het EU-eurobesluit wordt uitgevoerd. De mogelijkheid om nieuwe woorden te vormen wordt afgesneden. Om 'iets Europees' aan te duiden, kun je je niet meer veroorloven het woordbestanddeel euro te bezigen. Is dat erg? Ja.

Het besluit is genomen omdat, volgens de Duitsers, de Duitse bevolking bij 'ecu' aan inflatie zou denken. Het gevolg is in vele landen, ook in Duitsland, een echte inflatie van de taal. Maar het tij kan nog keren.

Aan verscheidene eurowoorden zijn namelijk rechten verbonden. Dat zijn merkrechten, handelsnaamrechten en aanverwante naamrechten. Voor de beoordeling van de kracht, de zogenoemde beschermingsomvang, van die rechten mag je niet redeneren dat het bestanddeel euro niet meetelt omdat het veelvuldig voorkomt. Vaste regel is dat een merk, handelsnaam of andere aanduiding in zijn geheel moet worden beschouwd. Ook een bestanddeel dat, op zichzelf bezien, geen onderscheidend vermogen heeft, telt bij beoordeling van het geheel wel degelijk mee. Zelfs kan een deugdelijk merk of een deugdelijke handels- of andere naam zijn opgebouwd louter uit bestanddelen welke ieder, op zich, onderscheidend vermogen missen. Voorbeeld: Eurosongfestival.

Uit het voorgaande zal duidelijk zijn dat tengevolge van het ministersbesluit de hier bedoelde merk- en naamsrechten op een unieke en op de meest ingrijpende wijze worden aangetast. De desbetreffende merken en namen worden onmogelijk gemaakt. Waarom zou bijvoorbeeld - ik noem er nu maar één - Euro Disney die aantasting moeten dulden? Ik zie geen reden waarom rechters de EU, lidstaten en centrale banken niet zouden veroordelen tot betaling van schadevergoeding aan de rechthebbenden of, wat veel belangrijker is, de naam euro voor de nieuwe munt niet zouden verbieden wegens de (dreigende) aantasting van verkregen rechten. Dat kunnen rechters zijn in de landen van de Economische en Monetaire Unie, maar ook de rechters in de overige EU-landen of in landen daarbuiten. De juridische situatie in al die landen is niet precies hetzelfde en misschien zal het niet overal kunnen. Maar dat doet niet af aan de kwetsbare positie van euro als naam van de nieuwe munt. Die naam moet immers overal kunnen worden gebruikt.

Zoals wel vaker in merken- of naamsgeschillen het geval is, kunnen zij op eenvoudige wijze worden opgelost zolang maar niet van beide zijden al veel is geïnvesteerd. Van de zijde van de EU is dat inderdaad zo. Euro is nog maar in een pril stadium. Van die zijde mag dus worden verwacht dat zij zonder veel morren terugtreedt. Verander, bijvoorbeeld, euro in eura en de hele problematiek is verdwenen. En anders: rechthebbenden aller landen en gij allen die om ideeële of practische redenen in euro meer wilt zien dan geld: wordt wakker, verenigt U, maak een vuist en gebruik die.