Vaarwel-incident versterkt ruwe relatie Frankrijk en VS

ROTTERDAM, 13 DEC. De betrekkingen tussen Frankrijk en de Verenigde Staten hebben gisteren een nieuwe deuk opgelopen door gekibbel en beschuldigingen over een vermeend affront van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hervé de Charette, jegens zijn Amerikaanse, vertrekkende collega Warren Christopher.

De rel begon gisteren toen The Washington Post berichtte dat Charette afgelopen dinsdag was weggelopen tijdens een toost die NAVO-secretaris generaal Solana in Brussel uitbracht aan de scheidende Christopher. Dit zou zijn gebeurd tijdens een lunch, waarop de Franse NAVO-ambassadeur de plaats van zijn minister had ingenomen en - tijdens Solana's eerbetoon - met zijn rug naar de vergaderzaal een gesprek met een medewerker had voortgezet. The Herald Tribune publiceerde gisteren het verhaal van The Washington Post, terwijl ook The Financial Times het voorval vermeldde.

Parijs ontkende gisterochtend eerst dat er iets waar was van het vermeende lunch-incident tijdens de NAVO-ministerraad in Brussel, mèt steun van NAVO-secretaris-generaal Solana. Charette zelf sprak van “manipulatie”, terwijl zijn woordvoerder, Jacques Rummelhardt, het bericht een “gemene leugen” noemde, gericht op het “beschadigen” van de - op dit moment toch al koele - Frans-Amerikaanse betrekkingen.

Maar later bevestigde de woordvoerder van het State Department, Nick Burns, de juistheid van het “zeer goede verslag”. “Ik kan u dat artikel aanbevelen”, zei Burns. De enige onjuistheid was dat Charette niet abrupt was weggelopen tijdens de lunch, maar aan het einde van de dag tijdens de laatste vergadersessie, aldus Burns.

Volgens de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken John Kornblum, die getuige was van het incident, hadden alle NAVO-ministers behalve Charette eerst tijdens de lunch lovende opmerkingen gemaakt over het werk van Christopher in de afgelopen vier jaar, bezig aan zijn waarschijnlijk laatste buitenlandse reis. Aan het eind van de middag was Charette weggelopen toen Solana aankondigde dat hij een eerbetoon aan Christopher wilde brengen, aldus onderminister Kornblum. De Amerikaanse delegatie had zich hogelijk geïrriteerd aan Charette. Kornblum noemde het gedrag van Charette “extreem onhoffelijk”.

Niet lang na de Amerikaanse versie gisteren kwam het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken met een nieuwe lezing: Charette had onbedoeld een eerbetoon aan Christopher gemist en hem niet opzettelijk beledigd. De vaarwel-groet aan Christopher stond niet op de agenda en dus had Charette in onwetendheid daarvan de zaal verlaten voor een persconferentie, aldus een Franse regeringswoordvoerder. Hij wees erop dat ook andere NAVO-ministers de zaal hadden verlaten, maar weigerde hen bij naam te noemen.

De controverse weerspiegelt de ruwe staat waarin de Frans-Amerikaanse relatie op dit moment verkeert, ondanks de goede persoonlijke verhouding tussen president Clinton en president Chirac, die graag melding maakt van zijn liefde voor de VS, daterend van zijn studietijd in Cambridge, Massachusetts. Parijs en Washington botsen van oudsher regelmatig in belangrijke mondiale kwesties, zeker als het internationale leiderschap in het geding is, maar volgens diplomaten bevindt de relatie zich nu op een nieuw dieptepunt. En dat terwijl de landen zulke goede vrienden zijn sinds Frankrijk meer dan 200 jaar geleden de kolonie Amerika hielp zich te ontdoen van Groot-Brittannië, zoals de Amerikaanse woordvoerder Burns gisteren in herinnering riep.

Inmiddels rijgen de ruzies en meningsverschillen zich aaneen. Het meest ingrijpend is misschien de hoogoplopende discussie over het zuidelijk NAVO-commando, dat nu in handen is van de VS, maar dat de Fransen graag aan een Europeaan willen geven. De VS zijn echter niet bereid tot een compromis, ook niet na een briefwisseling tussen Chirac en Clinton.

De herstructurering van de NAVO leidde deze week tot nog een dispuut: Frankrijk was het enige land dat bedenkingen had tegen een Amerikaans voorstel voor de oprichting van een Atlantische Partnerschapsraad die de NAVO-lidstaten hechter moet vastklinken aan de partners in Midden- en Oost-Europa. Bilaterale spanningen zijn er voorts over de Franse pogingen een grotere rol te spelen in het Midden-Oosten, over de Amerikaanse invloed in Franstalig Afrika en het Westerse beleid in Zaïre.

Het meest actueel is de strijd over de nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Na het Amerikaanse veto tegen een herbenoeming van Boutros-Ghali, die steun heeft van Parijs, heeft Frankrijk gisteren op zijn beurt een veto uitgesproken tegen de Ghanees Kofi Annan, favoriet van de VS.

Vorige maand kreeg Christopher bij zijn laatste bezoek aan Parijs van Charette als afscheidscadeau vijf Franse romans, omwikkeld met een lint in de Franse driekleur. Christopher beloofde toen tegen zijn opvolger te zeggen dat “wanneer de VS en Frankrijk samenwerken, wij zeer belangrijke en beslissende vooruitgang kunnen boeken”. Deze week deed hij er het zwijgen toe.