Suurland bloeit in kaartengek Nederland

EINDHOVEN, 3 DEC. Terrorisme is slecht voor de handel van John Suurland. Toen de Verenigde Staten enige jaren geleden het mikpunt waren van terroristische dreigingen, kelderde de verkoop van plattegronden van Amsterdam met zo'n 15 procent: de Amerikaanse toerist liet Europa even links liggen. Een flink congres daarentegen stuwt de verkoop van plattegronden omhoog.

Lopend door zijn magazijn vertelt Suurland (54), directeur van het uitgeverij Suurland Falkplan (gemeentegidsen en cartografische produkten), over de merkwaardige conjunctuur van zijn produkten. Wijzend op een doos plattegronden van het Belgische Brasschaat: “Hoe meer fiscale vluchtelingen, hoe meer we ervan verkopen.” Ook storm en regen doen de zaken geen goed: de afzet van wandel- en fietskaarten ligt bij de huidige weersgesteldheid vrijwel stil.

Kaarten vormen een groeimarkt, stelt Suurland, die zijn carrière als ondernemer ooit begon met de huis-aan-huisverkoop van een zelf gefabriceerde gemeentegids voor Eindhoven. “De consument heeft steeds meer vrije tijd en om die nuttig te besteden heb je vaak kaarten nodig.”

Daar komt bij, volgens Suurland, dat de doorsnee Nederlander kaartengek is. “Een Nederlander is efficiënt en houdt van zekerheid. Het eerste wat hij doet als hij in Frankrijk arriveert voor vakantie, is een kaart kopen van het gebied. Een Belg is heel anders: die heeft geen kaart nodig, die vraagt gewoon de weg. België is daardoor een veel moeilijker markt om nieuwe produkten af te zetten. Van Nederlanders krijg ik wel eens brieven in trend van: er zit een fout in uw kaart. Daardoor heb ik 24 kilometer om moeten rijden. Volgens Oort is dat zoveel cent per kilometer. Wilt u dat bedrag even aan mij overmaken?”

Suurland Falkplan heeft in de Benelux naar schatting 80 procent van de markt voor geografische kaarten en gemeentegidsen in handen. Jaarlijks verkoopt het bedrijf vijf miljoen plattegronden, wegenkaarten en andersoortige cartografische produkten, zoals verhuiskaartjes met uitvouwbare plattegrond en kaartenboekjes voor taxichauffeurs.

Als onderdeel van uitgeversconcern Wegener Arcade publiceert Suurland Falkplan geen eigen winst- en omzetcijfers, maar John Suurland wil wel kwijt dat winst en omzet meer dan 100 procent zijn gestegen sinds hij in 1990 zijn aandelen overdeed aan Wegener. En het plafond is nog niet in zicht voor het Eindhovense bedrijf.

Zo heeft Suurland nog plannen voor themakaarten met hotels, campings en ski-oorden, droomt hij van een 'weg-van-de-snelweg'-kaart met toeristische informatie en hoopt hij nog eens een kaart te ontwikkelen voor vakantiegangers die op weg naar het zuiden elk jaar weer verdwalen op de Parijse périférique.

Maar voorlopig heeft Suurland het te druk met overnames en joint ventures. Naar eigen zeggen is hij continu met een tiental partijen in gesprek over samenwerking of overname. “Binnenkort hebben we de complete cartografische database van Nederland en België digitaal tot onze beschikking plus toegang tot het wereldbestand van de Duitse uitgever Bertelsmann. Dan kunnen we in principe elk gewenst cartografisch produkt maken.”

Het aantal joint ventures is inmiddels nauwelijks meer te tellen. Zo verkoopt Suurland Falkplan, dat in 1986 ontstond door de overname van het veel grotere en bekendere Falkplan, onder meer de wereldkaarten van Bertelsmann. In ruil daarvoor heeft Suurland Falkplan toegang tot het wereldomvattende cartografische bestand van Bertelsmann. Samen met Staatsbosbeheer heeft Suurland Falkplan boskaarten ontwikkeld: plattegronden met wandelingen aan de voorkant, natuurinformatie aan de achterzijde. En met de ANWB werkt het bedrijf samen op het gebied van distributie van kaarten.

Ook op overnamegebied lijkt Suurland niet te stuiten. Begin dit jaar werd het Belgische bedrijf Europlanning, eigendom van uitgeverij PCM Holding, ingelijfd. Doel was toegang te krijgen tot de omvangrijke cartografische database van Europlanning.

Ook Amsterdam in One, een klein bedrijf dat een recreatieve gids annex stratenboek van Amsterdam uitgeeft, werd overgenomen. Suurland is van plan een zelfde gids te maken voor andere grote steden in Nederland en België.

De jongste overname betreft Jong Holland Apeldoorn, een transactie die vorige maand is afgerond. Het bedrijf geeft onder de naam Routiq wegenkaarten in boekvorm uit. En voor begin volgend jaar staat de integratie met een andere dochter van Wegener Arcade, Holland Advertising, producent van gemeentegidsen, op het programma.

De geschiedenis van Suurland Falkplan gaat terug tot 1963, toen Philips-laborant John Suurland, in zijn avonduren verslaggever bij het Eindhovens Dagblad, merkte dat namen, adressen en telefoonnummers van culturele, recreatieve en zorginstellingen in Eindhoven niet of nauwelijks overzichtelijk geregistreerd stonden voor de burger. Zo ontstond het eerste Suurland Vademecum. Het werd het begin van een uitgebreide serie gemeentegidsen, die zich thans uitstrekt tot 430 plaatsen.

De gidsen worden gemaakt door “betrokken inwoners” van een bepaalde gemeente, zoals gepensioneerde onderwijzers en voormalig bestuurders. Suurland: “Er zit enorm veel werk in. Elk jaar moet circa 45 procent van de inhoud van een gemeentegids worden aangepast.”

Pagina 19: Elke kaart bevat zeven foutjes

Dat Suurland niet alle gemeentegidsen maakt ligt onder meer aan het feit dat enkele tientallen gemeenten bestaan uit kerkdorpen zonder vaste kern. “Daar zijn geen winkelcentra waar je makkelijk sponsors kunt werven, maar is iedereen politiek en/of kerkelijk gebakken aan zijn eigen winkeliers. Het gemeentedrukwerk laat men daar liever over aan de lokale drukker en adverteren doet men in het huis-aan-huis- en het kerkblad.”

In 1968 begon Suurland, voortbordurend op zijn contacten met gemeenten, met de produktie van plattegronden. Tegenwoordig geeft Suurland Falkplan de plattegronden van zo'n driehonderd gemeenten uit. Ook deze kaarten veranderen snel. “Bij een nieuwe editie van een plattegrond van bijvoorbeeld Eindhoven moeten we al gauw 500 correcties aanbrengen, zoals nieuwe straten, gebouwen en wijzigingen in het openbaar vervoer.”

Van het een kwam het ander en sinds 1983 legt Suurland zich ook toe op informatiekasten met plattegronden bij toegangswegen. Samen met de PTT werd de 'infotelcel' ontwikkeld, een abri met een plattegrond en een telefooncel. Het nieuwste project betreft de 'infozuil' waar routekaartjes kunnen worden geprint. Suurland: “Niet alleen voor de automobilist die wil weten hoe hij van A naar B moet rijden, maar ook voor de consument die in een hem onbekende gemeente een bloemenwinkel, hotel of ziekenhuis zoekt. Voor de ontwikkeling van een financieel haalbare en vandaalbestendige infozuil ontvangt Suurland Falkplan subsidie van Economische Zaken en de Europese Commissie. In september 1997 begint een proefproject.

Een van de grootste successen uit de geschiedenis van het bedrijf is echter het 100.000 Stratenboek, dat Suurland Falkplan in 1984 samen met Shell uitbracht. John Suurland: “We waren al bijna rond met een landelijk dagblad toen de deal afketste. Toen zijn we naar Shell gegaan, dat over veel verkooppunten en uitgebreide promotiemogelijkheden beschikt.” Ook de onderhandelingen met Shell liepen bijna op niets uit: Suurland wilde 100.000 exemplaren drukken, Shell wilde niet verder gaan dan 50.000. Bovendien wilde toenmalig concurrent Falkplan, die als enige beschikte over de gegevens van de grote steden, niet samenwerken bij de produktie van het Stratenboek.

Suurland: “Toen hebben we zelf luchtfoto's gemaakt en een jaar lang gewerkt om de grote steden in kaart te brengen.” Het 100.000 Stratenboek, dat uiteindelijk in een oplage van 75.000 verscheen, was binnen zes weken uitverkocht. Inmiddels zijn er 3,3 miljoen van verkocht.

Van namaak heeft Suurland Falkplan weinig last meer sinds het bedrijf het advies van een rechter overnam na het zoveelste proces wegens illegale kopieën. “Die rechter zei: wees nou verstandig en maak in elke kaart een paar foutjes. Dan kun je altijd bewijzen dat een kaart is nagemaakt naar jouw origineel. Sindsdien bevatten al onze kaarten zeven minuscule foutjes. Ruusbroeklaan in plaats van Ruusbroecklaan, dat soort dingen. Je zult er niet door verdwalen.”