Staatsomroep Rai blijft speelbal in handen van politici

ROME, 30 NOV. Blond is ze, met een gulle lach en een junonische gestalte die miljoenen weet te bekoren, iedere zondagmiddag weer. Maar Mara Venier lacht niet voor niets. Als je haar niet onder tafel wat toeschuift, schudt ze al haar charme van zich af en prijst ze de produkten van de sponsors van haar show verveeld en pinnig aan.

Het justitiële onderzoek naar de populairste presentatrice van Italië is een van de schandalen en relletjes die de staatsomroep Rai in voortdurende fibrillatie houden. Het centrum-linkse kabinet dat eind mei is aangetreden, roept dat het van Italië weer een normaal land wil maken. Ook bij de logge, verpolitiseerde en bureaucratische Rai zou een nieuwe wind gaan waaien. Maar de regeringspartijen kunnen de oude reflexen om de Rai in hun macht te brengen, moeilijk onderdrukken. Grote publiekstrekkers raken betrokken bij smeergeldzaken. Gerespecteerde journalisten en programmamakers die de Rai wakker wilden schudden, worden zo tegengewerkt dat ze weglopen, de deur hard achter zich dichtslaand.

Behalve tegen Mara Venier loopt er ook een onderzoek tegen Pippo Baudo, bijgenaamd SuperPippo omdat hij bijna dagelijks op tv te zien was en de meeste grote showprogramma's presenteerde, geflankeerd door hordes schaarsgeklede dames. Ook hij wordt ervan beschuldigd zich onder tafel te hebben laten betalen door sponsors. De 59-jarige Baudo, die artistiek directeur van de Rai was, heeft de eer aan zichzelf gehouden. Hij maakte deze maand zijn overstap bekend naar de concurrent, naar de commerciële zenders van mediamagnaat Silvio Berlusconi.

Een andere tv-beroemdheid was hem al voorgegaan: de linkse journalist Michele Santoro, presentator van een geruchtmakend, avondvullend en populair politiek praatprogramma. Hij vond dat hij bij de Rai te veel in het keurslijf moest lopen van de nieuwe dominante partij, de ex-communistische Democratische Partij van Links. Santoro begint volgende week met een gelijksoortige show bij Berlusconi.

Renzo Arbore, een andere succesvolle programmamaker met veel elan begonnen bij Rai radio, liep na een paar weken weg omdat hij geen ruimte kreeg. De dagbladjournalist Rodolfo Brancoli, afkomstig van de Corriere della Sera, is na twee maanden opgestapt als hoofdredacteur van het journaal van Rai Uno en teruggekeerd naar zijn honk, omdat hij geen kans zag voor zijn droom van een onafhankelijk journaal.

De schrijver Enzo Siciliano, die is gebombardeerd tot president van de Rai, wordt het bijna teveel. Twee weken geleden liet hij via de kranten weten dat hij overwoog af te treden, nu vraagt hij in een soort open brief aan de politieke partijen een stap terug te doen. “Er bestaat een onopgelost belangenconflict dat de verhouding tussen communicatie en politiek in dit land bemoeilijkt,” zei Siciliano.

Baudo is wat concreter. In het jongste nummer van het weekblad Panorama vertelt hij dat hij op de centrum-linkse coalitie heeft gestemd, maar tot zijn spijt heeft moeten constateren dat de nieuwe machthebbers de Rai hebben volgestopt met hun eigen mensen.

De cijfers over de nieuwsvoorziening geven hem gelijk. Hetzelfde instituut dat twee jaar geleden tot achter de komma de dominante rol van mediamagnaat en toenmalige premier Berlusconi binnen de media vastlegde, constateert nu dat de Rai openlijk op de hand van centrum-links is.

Een tv-interview met een minister op zondag 17 november, toen op sommige plaatsen tussentijdse verkiezingen werden gehouden, was de druppel die de emmer deed overlopen. Politieke interviews zijn verboden op verkiezingsdagen, maar niemand bij de Rai had zich daarom bekommerd. Zelfs president Oscar Luigi Scalfaro, die zijn sympathie voor dit kabinet niet verbergt, schreef een boze brief aan de voorzitters van de Kamer van Afgevaardigden en Senaat. Deze benoemen het Rai-bestuur. Scalfaro zei dat er beter moet worden opgelet dat de staatsomroep onpartijdig nieuws biedt.

Voor de rechtse oppositie levert de situatie bij de Rai munitie voor haar spreekkoren dat het kabinet van premier Romano Prodi alle macht in de samenleving naar zich toe wil trekken. Bij links zijn de meningen verdeeld. Sommigen vinden de Rai een nuttig wapen. Anderen betreuren dat de staatsomroep op de oude voet doorgaat en alleen maar de bordjes heeft verhangen.

    • Marc Leijendekker