Oud vliegtuig wordt met hulp van jumbo een nieuwe raket

Het is een fraai voorbeeld van 'conversie': overtollige gevechtsvliegtuigen ombouwen tot raketten, die civiele satellieten in een baan om de aarde kunnen brengen.

Daarvoor heeft de Amerikaanse elektronica-gigant Motorola de eveneens Amerikaanse onderneming Kelly Space onlangs de opdracht gegeven. Kelly Space zal de komende jaren een aantal oude, maar nog steeds luchtwaardige F-106 Delta Dart luchtverdedigingsjagers voorzien van een raketmotor (zie foto-inzet), afstandsbediening en andere elektronische apparatuur. Volgens Kelly Space moeten de omgebouwde toestellen, Eclipse genoemd, hiermee in staat worden gesteld naar een hoogte te klimmen van zo'n 125 kilometer, waarna een tweede 'trap' zich afscheidt en een kunstmaan naar de gewenste baan brengt. Met de opdracht is een bedrag van 89 miljoen dollar gemoeid.

De Eclipse wordt op zijn traject een eindje op weg geholpen: een Boeing-747 Jumbojet moet de raket-met-vleugels aan een kabel naar een hoogte van 14 kilometer slepen, waarna deze loskoppelt en de stuwraket wordt ontstoken. Nadat de Eclipse in de stratosfeer zijn lading van zo'n anderhalve à twee ton heeft gelost, zweeft het toestel naar de aarde terug om met behulp van de afstandsbediening te landen. De kunstmaan moet doorschieten naar een baan op zo'n 200 kilometer hoogte.

Een woordvoerder van Motorola, geciteerd in New Scientist (16 november), zegt deze onorthodoxe lanceermethode te willen gebruiken om de toekomstige constellatie van 66 Iridium-communicatiesatellieten te onderhouden. Deze kunstmanen zullen in een lage baan om de aarde moeten gaan draaien, wat hun levensduur kan bekorten: zulke satellieten duikelen wel eens terug de atmosfeer in. “Het voordeel van de Eclipse is dat we maar een paar dagen van tevoren kunnen beslissen om te lanceren”, aldus de woordvoerder. De vrachtruimte van gangbare draagraketten, zoals de Europese Ariane, de Amerikaanse Delta of de Chinese Lange Mars, moeten veel langer van tevoren worden gereserveerd.

De Eclipse is het jongste van een reeks alternatieven voor de gevestigde draagraketten. Een eveneens veelbelovende gevleugelde raket, de Pegasus XL, wordt door een Lockheed Tristar moederschip naar grote hoogte gevlogen, waarna het op eigen kracht de dampkring verlaat. Met de Pegasus XL zijn al een aantal succesvolle proeflanceringen uitgevoerd, maar een operationele vlucht begin november met twee kleine satellieten deed twijfel rijzen over de levensvatbaarheid van het ontwerp. De raket kwam wel op de goede hoogte terecht, maar de explosieve lading die de raket en kunstmanen van elkaar moesten scheiden, faalde. De Argentijnse en Amerikaanse, met instrumenten volgepakte wetenschappelijke satellieten worden als verloren beschouwd.