Nauwere banden China en India

NEW DELHI, 30 NOV. De twee volkrijkste mogendheden ter wereld, China en India, hebben de afgelopen dagen tijdens het bezoek van de Chinese president Jiang Zemin aan New Delhi hun betrekkingen nauwer aangehaald. Niettemin blijven de beide Aziatische reuzen het over enkele belangrijke zaken fundamenteel oneens.

De twee staten - die in 1962 nog tegen elkaar ten oorlog trokken wegens een grensgeschil - zetten hun hartelijker wordende verhouding luister bij met de ondertekening gisteren van een akkoord dat de spanningen aan hun omstreden, meer dan 4.000 kilometer lange grens in de Himalaya verder moet verminderen.

De Indiërs maakten duidelijk veel belang te hechten aan Jiangs bezoek, het eerste dat een Chinees staatshoofd ooit aan India heeft gebracht. Premier H.D. Deve Gowda doorbrak het diplomatieke protocol en begaf zich donderdag hoogst persoonlijk naar het vliegveld om de Chinese gasten te verwelkomen. Sheng Guofang, een woordvoerder van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken, omschreef de sfeer tijdens het bezoek gisteren als “zeer vriendschappelijk”. Hij zei ook dat de leiders van beide staten “het er over eens zijn dat hun gemeenschappelijke belangen veel groter zijn dan de meningsverschillen over bepaalde kwesties.”

Die diplomatieke frase gaf aan dat beide landen, die samen meer dan een derde van de wereldbevolking vertegenwoordigen, het over een aantal substantiële zaken grondig oneens blijven. India volgt met argusogen de relatie tussen zijn aartsvijand Pakistan en China. Volgens hardnekkige berichten zou China onlangs M-11 raketten - die kunnen worden uitgerust met een nucleaire lading - hebben geleverd aan Islamabad. Ook zou Peking de Pakistanen hebben voorzien van andere benodigdheden voor nucleaire wapens.

De Chinezen verzekerden hun Indiase gastheren dat zulke berichten uit de lucht zijn gegrepen. “China heeft geen kernwapens aan welk land dan ook verkocht en zal dat ook nooit doen”, aldus de woordvoerder. Het is echter twijfelachtig of dergelijke woorden New Delhi zullen geruststellen. Meteen na zijn bezoek aan India, vertrekt Jiang Zemin zondag naar Pakistan. De Indiërs zouden zeer gaarne weten wat daar binnenskamers wordt besproken.

India blijft zich intussen verzetten tegen het alomvattende verdrag over kernproeven, waarover alle andere deelnemers aan een conferentie in Genève het eerder dit jaar eens werden. Ook China, officieel erkend als een van de vijf nucleaire mogendheden in de wereld, steunt dit verdrag. India wenst zich het recht voor te behouden kernproeven te houden zolang er geen schema is opgesteld voor de ontmanteling van de kernwapens van de vijf nucleaire mogendheden.

Aan Chinese zijde leeft al vele jaren ongenoegen over de oppositie die de Tibetaanse leider, de Dalai Lama, vanuit zijn ballingschap in India tegen de Chinese heerschappij in Tibet voert. Peking vindt dat India de Dalai Lama veel te veel vrijheid laat. Formeel heeft New Delhi de Dalai Lama politieke activiteiten verboden en erkent het de Chinese heerschappij in Tibet, maar in de praktijk kan de Tibetaanse leider meestal ongestoord zijn gang gaan.

Tot ergernis van de Chinezen hielden sommige van de circa 100.000 Tibetaanse ballingen luidruchtige betogingen tegen de Chinese leiders. Ze drongen er bij premier Gowda op aan de kwestie-Tibet ter sprake te brengen. Dat gebeurde inderdaad even, maar van concessies van een van beide kanten was geen sprake.

De leiders van beide staten stelden zich tevreden met akkoorden over zaken die op het ogenblik minder gevoelig liggen. Zoals de terugtrekking op sommige plaatsen van troepen en materieel langs de lange grens. Van een dramatische doorbraak was ook daar echter geen sprake. De eerste aanzetten hiertoe waren al gegeven bij een bezoek van oud-premier Narasimha Rao in Peking in 1993.

Daarnaast ondertekenden beide mogendheden akkoorden over de samenwerking tegen de drugshandel en de voortzetting van het Indiase consulaat in Hongkong als dat in de loop van het komende jaar onder Chinees gezag komt. Een poging om ook de economische betrekkingen China een impuls te geven, mislukte gedeeltelijk. Men werd het niet op tijd eens over een verdrag voor de bescherming van investeringen. De handel tussen de twee buurlanden is relatief gering. In totaal beliep die vorig jaar iets meer dan een miljard dollar, net even minder dan de Nederlandse handel met India in diezelfde periode.

    • Floris van Straaten