Leren leren

Na de invoering van de tweede fase in het voortgezet onderwijs in augustus 1998 is een van de vernieuwingen, dat de leerling zal moeten leren om te leren. Dit betekent kort gezegd dat de leerling een ontwikkelingsstadium zal moeten doorlopen van zelfstandig werken naar zelfverantwoordelijk leren.

Alle docenten in het middelbaar onderwijs zien zich hier voor een moeilijke opgave geplaatst; velen verwachten zelfs niet verder te komen dan de eerste fase van zelfstandig werken en zelfstandig samenwerken. Het bereiken van de stappen 'zelfstandig leren' en 'zelfverantwoordelijk leren' zal beter gerealiseerd kunnen worden, indien filosofie als verplicht vak in het voortgezet onderwijs wordt geïntroduceerd. Tijdens het filosoferen leren scholieren op actief en zelfstandig denken.

Alle vaardigheden die bij het 'leren leren' vereist zijn, worden in het vak filosofie expliciet gemaakt, waardoor de leerling getraind wordt zich bewust te worden van wat hij leert, waarom hij leert en hoe hij leert.

Wijsbegeerte op een middelbare school is geen vage, warrige of weerzinwekkende bezigheid, zoals Maarten 't Hart onlangs in een regionaal dagblad beweerde in reactie op artikelen van Heleen Dupuis, Huib Schwab en Nicolaas Matsier. De instrumentele waarde van filosofie is het kritisch leren nadenken over het eigen denk- en leerproces. Nog afgezien van de vakinhoudelijke kant is invoering van het vak filosofie in het middelbaar onderwijs niet alleen wenselijk, maar ook onontbeerlijk wil de gehele onderwijsinnovatie die er nu aankomt enige kans van slagen hebben.

Het is domweg de onbekendheid met filosofie in het middelbaar onderwijs waardoor een aantal politici, docenten en anderen tot nu toe verzuimd hebben om zich achter het plan te scharen om filosofie als verplicht eindexamenvak in het nieuwe profiel op te nemen.

    • Kees van der Waerden