GOULD (1)

Stephen Jay Gould, geïnterviewd in W&O (23 november), zoekt al jaren naar een vervanger voor het ladderbeeld van de evolutie. De evolutie van levensvormen vertoont volgens hem een boomvorm, een zogenoemde adaptieve radiatie.

Toch is radiatie geen echte verklaring voor het optreden van complexere organismen. De Nederlandse anatoom Bolk heeft al in de jaren twintig gewezen op het belang van het mechanisme van neotenie of retardatie, dat wil zeggen het vasthouden aan embryonale lichaamsverhoudingen, als verklaring voor de evolutie van de mens. Gould steunde Bolk hierin met de formulering van het begrip retardatie-matrix ('Ontogeny and Phylogenie', 1977). Als er dus al een trend in de evolutie zichtbaar is, dan is het er paradoxaal genoeg één van devolutie. De vraag is nu of retardatie ook bij andere organismen dan de mens een rol heeft gespeeld. Dan zou de evolutieboom wortels en zou Gould gelijk krijgen.