Geschiedenisleraren

ZE HEBBEN WAT, geschiedenisleraren. Met een oude tas op de heup, geleund tegen de gebogen onderarm haastte Van Straalen zich altijd te laat het lokaal in. Hij had de vreselijke gewoonte om zijn verhalen, goede verhalen, niet aan de hele klas te vertellen maar aan een persoon die hij met zijn blik fixeerde. Dikwijls was ik het slachtoffer. Dan hoorde ik niets meer, was me te bewust van de blik waaronder ik me uit probeerde te kronkelen.

Graham. Ach, een alinea doet Graham te kort. Hij ontving op zijn school in Uganda achtereenvolgens Obote en later diens aartsvijand Amin, maar viel, te blank, toch uit de gratie. Op verlof vroeg hij zich af wat te doen: rozen kweken? Na nog eens zes tropenjaren in een school op een eiland in de Gambiarivier ging hij terug naar Engeland en verzorgde jarenlang in stilte zijn oude ouders tot hun dood.

Leo met handicaps aan beide uiteinden van zijn lichaam, waarvan een tijdelijk, strompelt vrolijk door school. Breed gebarend, banjerend, betogend en bezwerend, een kamergeleerde in de klas. In de docentenkamer soms uitbarstingen over ongenoegens, over klassen die hij aan flinters analyseert, of over de wereld, soms stil als een broedvogel de kruiswoordpuzzel makend.

Tom, een vluchteling, gek op sport: rugby, squash, cricket. Eerst Afrika, dan jarenlang carrière maken in Engeland, Nepal, terug naar Engeland, maar nu weer schoon genoeg van het huiselijke westen en werkzaam op Cyprus.

Frank geeft al jaren les op een Hollandse school up country. De flaporen zijn verborgen onder langzaam grijzende lokken. Zijn stem is een fluwelen bariton, zingend en sprekend een strelend geluid, met de intonatie van een Zuidlimburger elders academisch gevormd - het is nog net te horen.

Van zijn stem weet ik alles. Jarenlang stond hij naast me te zingen, als we met het beroemde TURV (Telkens Uiten wij onze Rusteloosheid met Verve) bruiloften en partijen muzikaal opluisterden. In zijn klassen is het doodstil. Ze willen geen syllabe missen van dat mooie bronsgroeneikenhouten geluid.

Raar volk, geschiedenisleraren. Wat is er toch met geschiedenis? Een tijd geleden sprak ik me hier uit voor MMW. Nou, dat was helemaal verkeerd, begrijp ik. MMW, een van de veelbelovende nieuwe vakken van de vernieuwde tweede fase nog geen half jaar geleden, is inmiddels door de zijdeur afgevoerd. Belangrijke mensen betogen voortdurend dat geschiedenis belangrijk is, en dat het met geschiedenis mis gaat. Laat ik Frank eens vragen, dacht ik.

Een goede geschiedenisleraar is een verteller. Als je zo iemand op de juiste plek kietelt krijg je een betoog, een uiteenzetting, een verhaal, een anekdote of een verhandeling. Daar ging Frank met die stem. “Kijk, geschiedenis heeft drie aspecten: geschiedenis is wat geschied is: de feiten; geschiedenis is ook het verhaal gebaseerd op de feiten; en geschiedenis is de wetenschap. Tot niet zo lang geleden bestond geschiedenisonderwijs uit het verhaal gebaseerd op de feiten. Daar zijn nu onderdelen van de wetenschap bijgekomen: bronnen leren beoordelen op betrouwbaarheid en representativiteit; leren onderscheid maken tussen feiten en meningen; leren informatie verwerken en zo meer.”

“Wat vind je ervan?” “Het is een goede ontwikkeling, maar men is te ver doorgeschoten. Ik vrees dat we ons uit de markt prijzen. Het vak moet leuk blijven. En die vaardigheden - als je niet uitkijkt wordt het dresseren van een aap op hoog niveau.” En toen praatten we nog een uur en dronken er Elske's bij.