Fondsbeleggers onverzadigbaar

ROTTERDAM, 30 NOV. De fabelachtige koersstijgingen van de afgelopen maanden overschaduwen de onstuitbare opmars van de beleggingsfondsen in Nederland. De hausse op de aandelenmarkt lokt niet alleen 'doe het zelf beleggers' naar de effectenbeurs, maar ook fondsbeleggers.

“Van verzadiging is geen sprake. Keer op keer blijkt de animo weer groter te zijn”, zegt D. Werdmölder van ABN Amro. De bedenkers en verkopers van beleggingsfondsen beleven gouden tijden. Het publiek is williger dan ooit. Beleggers staken de afgelopen twee weken al 300 miljoen gulden in een nieuw liquiditeiten- en een obligatiefonds van ABN Amro.

Wie spaart heeft wat, maar wie belegt krijgt veel meer, zeker als het beleggingsfonds in aandelen belegt. Dit jaar zijn tot nu toe 42 nieuwe beleggingsfondsen geregistreerd bij de Nederlandsche Bank, tegenover 38 in heel 1995.

Curieus is echter dat het beschikbare cijfermateriaal over de markt voor beleggingsfondsen de werkelijke omvang van de markt onderschat, zo zeggen verschillende experts in de branche. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) becijfert alleen de waarde van de beleggingsfondsen die aan de Amsterdamse effectenbeurs zijn genoteerd. Dat was per eind oktober 111,5 miljard gulden, een stijging van 15 procent dit jaar. Daar komen de beursgenoteerde vastgoedbeleggingsfondsen (16,3 miljard gulden) nog bij.

Maar de fondsen die geen beursnotering hebben, worden niet meegeteld. Juist daar zit de laatste twee jaar de grootste groei: in de beleggingsfondsen van verzekeraars die gekoppeld zijn aan koopsompolissen, in aparte fiscaal aantrekkelijke fondsen voor groene, milieubewuste projecten en in de fondsen met een ingebouwde bescherming van behaalde winsten tegen koersdalingen, zogeheten click fondsen.

De Rabobank en Robeco, twee van de grootste partijen op de particuliere spaarders- en beleggersmarkt hebben de afgelopen twee jaar achtereenvolgens een spaarfonds, een 'groen' fonds en een clickfonds gelanceerd, samen goed voor 3 miljard gulden, maar geen cent komt daarvan tot uitdrukking in de CBS-statistieken.

De twee snelst groeiende soorten beleggingsfondsen haken handig in op twee menselijke drijfveren: angst en hebzucht. Wie vreest dat de koerswinsten op de aandelenmarkt hun top hebben bereikt maar toch een voortgaande hausse niet wil missen, bestelt een zogeheten click fonds, dat enige bescherming biedt tegen koersdalingen. De koerswinst wordt boven een bepaald niveau 'vastgeklikt' via specifieke optieconstructies. Het ene fonds doet dat al bij 10 procent koerswinst, andere pas bij 25 of 50 procent.

Deze fondsen zijn overgewaaid uit België en rollen nu in Nederland van de lopende band. De Generale Bank was de eerste en haalde 100 miljoen gulden uit de markt, Rabo en Robeco zijn inmiddels aan hun tweede fonds toe (het eerste is goed voor ruim 500 miljoen gulden). ING Bank lanceerde deze week het eerste beursgenoteerde click fonds. Andere banken, zoals ABN Amro en Van Lanschot, hebben eigen fondsen klaar liggen. En verzekeraars als Nationale-Nederlanden en Centraal Beheer hebben eigen klick fondsen opgebouwd ten behoeve van hun koopsompolissen.

De optimisten onder de beleggers die verdere koerswinsten in het verschiet zien grijpen naar de fondsen die beleggen in middelgrote bedrijven, de zogeheten Midkap fondsen. De naam Midkap is ontleend aan de aparte beursindex voor middelgrote bedrijven. Sinds 1983 is de graadmeter van de beursstemming onder de middelgrote bedrijven gestegen van 100 tot ruim 930, terwijl de index van alle bedrijven samen 'maar' tot 630 is gestegen. De middelgrote bedrijven in snel groeiende sectoren als automatisering (Getronics) en uitzendbureaus (Randstad) halen, zo verwachten beleggers, betere resultaten dan hun constant reorganiserende grote broers.

De bank Kempen & Co, die al een succesvol fonds met beleggingen in kleine bedrijven heeft, kwam vorige maand met een eigen Midkap Fonds. De bank had belangstelling van beleggers ter waarde van ongeveer 100 miljoen gulden verwacht, maar dat bleek in luttele dagen 225 miljoen gulden te zijn. ING Bank trok op vrijwel hetzelfde moment 200 miljoen gulden aan met haar Midkap fonds.