VW's dank aan López stuit op grenzen

BONN, 29 NOV. De wraak van Opel komt Volkswagen duur te staan. De charismatische José Ignacio López de Arriortúa moet met zijn 'krijgers' het concern verlaten, zo bleek vandaag. De reputatie van Volkswagentopman Ferdinand Piëch is besmet. In Amerika dreigt Piëch de geschiedenis in te gaan als de Al Capone van de jaren negentig, die een mafiabende van criminele VW-managers aanvoert.

De Spanjaard López uit Baskenland was drie jaar geleden door Volkswagen als Kostenkiller aangetrokken om het noodlijdende bedrijf uit de rode cijfers te halen. De christelijke revolutionair, zoals hij zichzelf noemde, kreeg al gauw bijnamen als de 'grootinquisiteur' en 'de wurger'. Met ongekende hardheid dwong López toeleveranciers lage prijzen af.

Op het hoofdkantoor in Wolfsburg staat hij bekend als een 'ongericht projectiel'. Niemand weet precies welke kant hij opgaat. Maar als hij landt is zijn impact meestal explosief, wordt gefluisterd.

Van het personeel eiste López, geïnspireerd door Gandhi, die met zijn geloof de Britten wist te verslaan, strikte discipline. Het horloge moest voortaan rechts worden gedragen om er aan herinnerd te worden dat het werk nooit af is. Ook raadde hij werknemers aan hun biertje te laten staan en zijn Kriegs-dieet over te nemen van vruchtensappen en noten. Verder was zijn devies: saneren, saneren, saneren.

Nu lijkt López zelf de grootste kostenpost van VW te worden. Het autoconcern hangt een miljardenclaim boven het hoofd wegens industriële spionage. Dat is heel wat meer dan het bedrijf dit jaar zal verdienen.

De afgang van López is net zo spectaculair als zijn opkomst. Drie jaar geleden was de Spaanse ingenieur nog als inkoper actief bij Opel in het Duitse Rüsselsheim. Samen met zijn baas Jack Smith werkte hij aan een strategie om de strijd tegen concurrent Volkswagen met een aantal nieuwe automodellen te intensiveren.

Op de dag dat bij Opel een besluit over de geheime plannen werd genomen, ontmoette de 55-jarige López 's avonds in Frankfurt VW-bestuurslid Jens Neumann en ondertekende zijn nieuwe arbeidscontract. Hij zou in top van de onderneming verantwoordelijk worden voor produktie en inkoop van alle Volkswagen-fabrieken. Jaarsalaris: een slordige drie miljoen mark, bijna vier keer zoveel als hij bij Opel verdiende.

De schok op het hoofdkantoor van de moedermaatschappij General Motors in Detroit was groot over het verraad van López, die ook nog eens zeven medewerkers (de zeven Krieger) had meegenomen. Direct na zijn vertrek zetten General Motors en Opel zwaar juridisch geschut in. López werd beschuldigd van industriële spionage. Hij zou kistenvol met honderden A4-vellen hebben meegesmokkeld.

Het was het begin van een nu al drie jaar durende vete tussen de autotitanen. De strijd tussen de twee concerns werd in Duitsland met een schuin oog bekeken. “Onsmakelijk”, reageerde de bondskanselier. Het conflict kreeg ook een politiek karakter omdat een vijfde van de aandelen Volkswagen in handen is van de deelstaat Nedersaksen.

Intussen is het hoogst twijfelachtig of López zich aan industriële spionage heeft schuldig gemaakt. De officieren van justitie in Darmstadt zeggen na huisonderzoek bij VW kartonnen dozen met documenten en dia's van General Motors en Opel te hebben gevonden. Hiermee hoeven volgens onafhankelijke deskundigen nog geen overtuigende bewijzen van spionage te zijn geleverd. Gevaarlijker voor López zijn de verklaringen van getuigen die beweren “een deel van de documenten en dia's op uitdrukkelijk verzoek van López in het Duits te hebben vertaald”.

De top van Volkswagen heeft de beschuldigingen steeds ontkend. Maar twee weken geleden werd duidelijk dat de positie van López onhoudbaar werd. Justitie in Darmstadt bereidt een aanklacht voor waarin López van fraude wordt beschuldigd. Tegelijkertijd maakte de Amerikaanse justitie in Detroit bekend dat VW op grond van een wetsartikel dat tegen de georganiseerde misdaad wordt gebruikt, “wegens de vorming van een criminele vereniging” voor de rechter kan worden gesleept.

Topman Piëch moet in dat geval persoonlijk voor de Amerikaanse rechter verschijnen. Dat is niet goed voor de verkoop van de Beetle, die Volkswagen als opvolger van de kever op de Amerikaanse markt wil lanceren. De verdiensten van López, die VW uit de rode cijfers hielp, zijn niet te onderschatten. Maar dankbaarheid kent in het bedrijfsleven grenzen.