'Milosevic is de Al Capone van de Balkan'; Oppositieleider Draskovic: 'Westen laat zich manipuleren'

BELGRADO, 29 NOV. “Wanneer begrijpt het Westen eindelijk dat Milosevic niet de bewaarder is van de vrede op de Balkan? Hoe lang laat de internationale gemeenschap zich nog manipuleren door deze man die in niets anders gelooft dan in macht?”

De Servische oppositieleider Vuk Draskovic is teleurgesteld in de steun die de verenigde oppositie Zajedno krijgt van de internationale gemeenschap in haar pogingen de Servische president tot aftreden te dwingen. Al elf dagen wordt in Belgrado betoogd omdat Milosevic de overwinning van Zajedno bij de lokale verkiezingen in veel grote steden ongeldig heeft verklaard. Maar Milosevic trekt zich van de protesten niets aan en dat komt volgens Draskovic omdat hij zich gesteund weet door de VS en de EU, die hem als garantie beschouwen voor de uitvoering van het vredesakkoord van Dayton en voor stabiliteit op de Balkan.

Draskovic - leider van de Servische Vernieuwingsbeweging SPO, een van de drie partijen die samengaan in Zajedno - wil dat de internationale gemeenschap haar steun aan president Milosevic opgeeft. De EU en de VS hebben de verkiezingsfraude van Milosevic wel veroordeeld, maar zijn huiverig om de Servische oppositie - variërend van extreem-nationalistisch tot gematigd liberaal - te omarmen. “Ze moeten eindelijk de waarheid beseffen”, zegt Draskovic, “Milosevic is in de Balkan geen garantie voor vrede, maar een garantie voor oorlog en tragedie. De Al Capone van de Balkan kan niet zomaar in een vredesduif veranderen. Hij is de oorlog in Bosnië begonnen en is ook bereid een burgeroorlog in Servië te beginnen, allemaal met maar één doel: zijn communistische macht beschermen.”

Draskovic, die vrouwelijke gasten in zijn kantoor ontvangt met een zwierige handkus, spant zich al heel lang in om het buitenland te doen geloven dat met hèm veel beter valt samen te werken dan met Milosevic. Met dat doel heeft hij een opmerkelijke politieke metamorfose ondergaan: van nationalistische extremist is hij veranderd in een hartstochtelijk pleitbezorger van hechte samenwerking met de internationale gemeenschap, parlementaire democratie en privatisering. Over zijn verleden als nationalist wil hij niet praten. “Dat beeld van mij als langharige messias van het nationalisme was allemaal propaganda van Milosevic”, zegt hij. “Mijn lange haar en baard zijn door Milosevic misbruikt om van mij een karikatuur te maken.”

Niettemin: Draskovic heeft in zijn politieke carrière een paar vreemde zwenkingen gemaakt. Vooral in 1993, toen Servië's meest charismatische politicus zich plotseling bekeerde tot een programma van krachtig Servisch nationalisme, zo niet chauvinisme. In dat jaar pleitte hij voor de vereniging van alle Serviërs in een Groot-Servië. Tijdens de campagne voor de parlementsverkiezingen van dat jaar verweet Draskovic Milosevic zelfs 'te slap' te zijn op het punt van het Servische nationalisme en tijdens een grote bijeenkomst in december van dat jaar kreeg Milosevic van de bebaarde oppositieleider ook te horen dat hij onder druk van het buitenland de Kroatische Serviërs in de steek had gelaten in hun gerechtvaardigde strijd tegen het bewind in Zagreb. In wezen was toendertijd het belangrijkste verschil tussen Draskovic en de meest extremistische Servische leider, Vojislav Seselj - die hij overigens niet kan luchten of zien - dat Draskovic zich nooit voor 'etnische zuivering' heeft uitgesproken en dat hij de eenheid van alle Serviërs nooit tot elke prijs heeft willen verwezenlijken: het moest zonder geweld lukken. Maar ook Vuk Draskovic heeft Radovan Karadzic eer bewezen.

Alleen - nu wil hij daarvan niets meer weten. En een feit is dat hij zich na 1993 weer naar het politieke midden heeft begeven, Karadzic en diens 'genocide' heeft veroordeeld en zich de razernij van de Servische nationalisten op de hals heeft gehaald door tegen voortzetting van de oorlog in Bosnië te pleiten - al hebben zijn aberraties van 1993 hem wel een permanent wantrouwen van het buitenland opgeleverd.

Nu is het verdrag van Dayton zijn bijbel. Draskovic wil samenwerken met het oorlogstribunaal in Den Haag, vindt dat alle vluchtelingen in Bosnië moeten kunnen terugkeren naar hun oorspronkelijke woonplaatsen, is “niet bereid de resultaten te accepteren van etnische zuivering” en vindt dat alle oorlogsmisdadigers in Bosnië, óók de Bosnisch-Servische, moeten worden gearresteerd. Alleen op die manier krijgen Kroaten, moslims en Serviërs in Bosnië volgens hem de kans om samen te werken. “Laat hen eerst samen dat mooie democratische Bosnië opbouwen en laat Servië dan de deur openzetten voor economische, culturele en politieke betrekkingen”, zegt Draskovic. Voor alle zekerheid voegt hij er aan toe: “Wij respecteren de grens tussen Bosnië en Servië natuurlijk te allen tijde.”

Draskovic geeft een opsomming van zijn doelstellingen: de integratie van Servië in Europa, het privatiseren van de economie, de invoering van een democratisch parlementair systeem, een onafhankelijke rechtbank, een apolitieke politiemacht. “Wij horen tot het democratische centrum”, zegt hij “we zijn een gematigde partij.”

Draskovic verwacht veel van de Amerikanen. “Als zij ervoor konden zorgen dat Milosevic de oorlog in Bosnië heeft opgegeven, kunnen zij er ook voor zorgen dat hij zijn macht in Servië opgeeft.” Draskovic gelooft in een vreedzame revolutie. “Wij zullen niet toestaan dat dit protest gewelddadig wordt. Het is de Tsjechen ook gelukt met vreedzame protesten een omwenteling te krijgen. Wij zullen proberen om iedere dag een half miljoen mensen de straat op te krijgen. De wil van het volk is de wil van God. Als we maar volhouden, dan lukt het.”

Maar Milosevic, die zich weet beschermd door 80.000 politiemannen die bijna functioneren als zijn privé-lijfwacht, lijkt de demonstranten niet serieus te nemen. In officiële nieuwsbulletins wordt slechts melding gemaakt van demonstraties van een klein aantal 'provocateurs' en worden sprekers aangeduid als 'bendeleiders'. De straten worden netjes afgezet zodat de demonstranten de ruimte hebben te demonstreren, terwijl winkelend publiek rustig door de protestmarsen heenloopt.

Draskovic zegt fel: “Milosevic zal ons niet uitlachen. Wij zullen hem isoleren. De advocaten, de schrijvers, de arbeiders, de politiemannen èn de internationale gemeenschap, ze zullen allemaal aan onze kant staan.”