Meerderheid in Algerije voor nieuwe grondwet

ALGIERS, 29 NOV. De Algerijnse bevolking heeft gisteren haar goedkeuring gehecht aan de nieuwe, door de regering voorgestelde grondwet. Dat heeft de minister van Binnenlandse Zaken, Mustapha Ben Mansour, vanmorgen bekendgemaakt. In het referendum stemde 85,81 procent voor de nieuwe grondwet, aldus de minister. De opkomst zou 79,8 procent zijn geweest.

De nieuwe grondwet herbevestigt het verbod uit de constitutie van 1989 op het “gebruik van de islam voor politieke doeleinden”. Vooraf hadden moslim-extremisten gedreigd dat een gang naar de stembus met de dood bestraft zou worden. Alle stembureaus werden daarom zwaar bewaakt door militairen.

In kringen van de Algerijnse oppositie worden grote vraagtekens gezet bij de betrouwbaarheid van de cijfers. Bij het referendum waren geen onafhankelijke waarnemers aanwezig. Journalisten ter plekke maakten gisteren melding van een bijzonder lage opkomst. De regering daarentegen liet enkele uren na opening van de stembureaus weten dat het daar storm liep.

In de aanloop tot de stemming klaagden tegenstanders van de nieuwe grondwet dat zij niet de gelegenheid kregen hun standpunt via de staatsmedia uit te dragen. Volgens bronnen in Algiers heeft de politie gisteren een groot aantal tegenstanders van de nieuwe grondwet opgepakt.

Kernpunt van de nieuwe grondwet is dat deze de macht van de president ten opzichte van het parlement versterkt. Naar verwachting wordt de nieuwe volksvertegenwoordiging, die uit twee Kamers gaat bestaan, volgend voorjaar gekozen. Volgens de nieuwe grondwet wordt een wetsvoorstel pas van kracht als het door beide Kamers wordt goedgekeurd. Omdat bij de Eerste Kamer daarvoor driekwart van de stemmen nodig is kan in feite een kwart van de leden bepalen of een wetsvoorstel het haalt of niet. De president mag 33 procent van de Eerste Kamer benoemen en kan in de praktijk elk hem onwelgevallig wetsvoorstel tegenhouden.

De macht van de huidige president, Zéroual, die tevens hoofd van de strijdkrachten is, is niet onbeperkt omdat achter de schermen de militairen, die hem in 1992 aan de macht hielpen, invloed blijven uitoefenen. In de nieuwe grondwet wordt de ambtsperiode van de president beperkt tot twee termijnen van vijf jaar.

Volgens ooggetuigen was de opkomst, die volgens de cijfers van de autoriteiten hoger was dan die bij de presidentsverkiezingen vorig jaar, vooral in de meeste grote steden erg laag. Alleen in Constantine, waar Zéroual vandaan komt, zou er sprake zijn van enig enthousiasme. Aanhangers van de president reden - zwaaiend met vlaggen - daar in auto's door de stad.

Pag.4: Veel Berbers fel tegen de nieuwe grondwet

Niet overal was de ja-stem in Algerije in de meerderheid. In het departement Tizi-Ouzou in Kabylië (Oost-Algerije) stemde 62,89 procent tegen het voorstel, aldus de staatsradio. Veel inwoners van Kabylië zijn woedend dat hun Berber-taal niet op gelijke voet wordt behandeld met het Arabisch, volgens de nieuwe grondwet 'de nationale en officiële taal van Algerije'. Het Front van Socialistische Krachten (dat had opgeroepen om tegen de nieuwe grondwet te stemmen) en de Vereniging voor de Cultuur en Democratie (dat onthouding had geadviseerd) hebben beide hun basis in Kabylië. De nieuwe grondwet bestempelt wel - naast de islam - ook het Berber-karakter tot 'fundamentele component' van de Algerijnse identiteit.

Tijdens de stemming gisteren bleef het over het algemeen rustig. Alleen in Baraki, een voorstad ten zuiden van Algiers, ontplofte volgens ooggetuigen een bom. Een Franse journalist zag in het centrum in een auto het lijk van een vermeende moslim-extremist die door de veiligheidspolitie was vermoord.

In Blida, vijftig kilometer ten zuiden van Algiers, voerde het Algerijnse leger woensdagavond al uit voorzorg beschietingen uit op de bergen in de omtrek. Moslim-extremisten, die sterk vertegenwoordigd zijn in het gebergte, gebruiken de weg langs Blida om naar Algiers toe te gaan voor aanslagen. (AFP, AP, Reuter)