Gokbazen en filmbonzen

Mario Puzo: De laatste Don. Uit het Engelse vertaald door Jacques Meerman. De Boekerij, 421 blz. ƒ 39,90

Veel thrillers laten zich uitstekend verfilmen. Dankzij de hoge plot-dichtheid schemert het script als het ware al door de pagina's heen. Wie De laatste Don van Mario-Godfather-Puzo leest, leest een redelijk goede film, geen B- maar ook net geen A-status.

De laatste Don vertelt het klassieke verhaal van de vete tussen twee mafia-families, de Santadio's en de Clericuzio's, uitgevochten tussen de twee jongste telgen ervan, die luisteren naar de bloemrijke namen Dante en Croccifixio, bijgenaamd Cross. Zij zijn de erfgenamen van een misdaad-syndicaat, waar een moorddadige manier van zakendoen hand in hand gaat met familie-erecodes en een ouderwets soort katholicisme. Clericuzio-baby's worden plechtig gedoopt, maar ook de moordaanslagen van de familie worden geduid in katholieke termen. Een aanslag, waarbij elk spoor van daders en lijk wordt uitgewist, noemt men communie. De oude patriarch Don Clericuzio gaat er prat op dat hij nooit mozzarella eet die ouder is dan een halfuur. De veramerikaanste mafialeiders houden krampachtig vast aan hun Italiaanse roots, wat soms lachwekkend achterhaald overkomt.

Het hoogtepunt van het mafia-genre werd ruim twintig jaar geleden bereikt, toen Puzo zijn wereldwijde bestsellers schreef, De Peetvader en De Siciliaan. Sindsdien gaan de mafia-verhalen op in een onafzienbare stroom actie-films en thrillers, die met elkaar gemeen hebben dat het geweld het makkelijk blijkt te kunnen stellen zonder het vangnet van Zuideuropese normen en waarden. In een poging het genre nieuw leven in te blazen laat Puzo zijn nieuwste boek zich afspelen in Las Vegas en Hollywood, het milieu van gokbazen en filmbonzen. Om de termen te gebruiken van de hoofdrolspeler in Altmans The Player, een film over de corruptie van de filmwereld: De Laatste Don is Casino meets Get Shorty. Cross Clericuzio is, net als Robert de Niro in Casino, eigenaar van een groot gokpaleis. Hij koopt zich in in een grote, dure speelfilmproduktie zoals John Travolta dat doet in Get Shorty en behartigt zijn belangen met de sluwheid van Tim Robbins in The Player.

Omdat Puzo zijn vak verstaat, is De laatste Don zó uit. Maar nieuw is het allemaal niet en de personages zijn te duidelijk bedacht. Puzo geeft wel een elegante oplossing: aan het slot trekt de enige overgebleven telg van de Clericuzio's zich voorgoed terug uit het milieu. Een opvolger van de Laatste Don ligt dan ook niet in de lijn der verwachting.

    • Ilse van der Velden