Geheim overleg met IRA over bestand mislukt

LONDEN, 29 NOV. Een poging achter de schermen om het verboden Ierse republikeinse leger tot een nieuw staakt-het-vuren te bewegen is mislukt. In een ijzige reactie stelt de Ierse regering de Britse overheid voor dat falen verantwoordelijk. De Noordierse politie voorziet in de aanloop naar kerstmis een opleving van de terreur.

Onder druk van de Ulster Unionisten, de grootste Noordierse partij in het Britse Lagerhuis, zag premier Major zich gisteren gedwongen om de voorwaarden te onthullen waaronder Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, alsnog tot het Noordierse vredesoverleg kan worden toegelaten. Dat gebeurde terwijl geheime besprekingen tussen Sinn Fein, de Social Democratic and Labour Party (SDLP) en de Britse regering nog gaande waren. Door de onderhandelingspositie openbaar te maken heeft Major de ruimte voor een compromis sterk verkleind.

Gerry Adams, president van Sinn Fein, beschuldigde gisteravond de Britse premier van sabotage. Volgens Adams is de belangrijkste poging om tot een nieuw bestand te komen sinds de republikeinse paramilitairen tien maanden geleden weer naar de wapens grepen, door de Britse overheid getorpedeerd. Majors verklaring gisteren legde hij uit als afwijzing van de vredesvoorstellen die Sinn Fein en de SDLP zes weken geleden hebben ingediend.

John Hume, de SDLP-leider die zich de laatste jaren opwerpt als bemiddelaar tussen Sinn Fein en de Britse regering, reageerde kwaad en teleurgesteld op de verklaring van Major. Hij zei dat de premier door de Ulster Unionisten tot zijn voortijdige stellingname was gedwongen. Omdat de Conservatieve regering in het Lagerhuis maar over een meerderheid van een enkele zetel beschikt, kan ze de steun van unionistische partijen niet missen. “Met een ruime Conservatieve meerderheid hadden we in Noord-Ierland al lang en breed vrede gehad”, verzuchtte Hume.

Major eiste gisteren van de IRA een “blijvend bestand” dat verder gaat dan alleen maar geen aanslagen plegen. De IRA moet ook stoppen met militaire training en wapenaankopen. Als aan die voorwaarden voldaan is, kan Sinn Fein na verloop van “voldoende tijd” aan het vredesoverleg meedoen. Maar dan moet ze zich nog wel eerst tot vreedzame middelen bekennen en een reeks van bilaterale besprekingen voeren. Dat staat haaks op de wensen van de republikeinen die niet het risico willen lopen weer maandenlang door de Britse regering buitenspel gezet te worden. Sin Fein had directe toelating tot het vredsoverleg gevraagd na een staakt-het-vuren van de IRA, en beperking van de besprekingen tot een periode van zes maanden. In een koele verklaring liet de Ierse regering gisteren weten dat ze na een nieuw bestand van de IRA “geen uitsluiting van Sinn Fein accepteert”.