Een vader en een zoon tegen de rest

Jake's Progress, zondag, Ned.3, 19.58u.

Eén van de grootste problemen in het o zo paniekerige Engeland is de laatste paar jaar het kind dat zijn omgeving ontwricht. In de achtdelige serie Jake's Progress uit 1995, die vanaf zondagavond door de VPRO wordt uitgezonden, schetst schrijver Alan Bleasdale mogelijke beweegredenen voor zo'n kind. De zevenjarige Jake krijgt te weinig aandacht van zijn moeder, die moet werken omdat papa al zes jaar werkloos is. Zijn oma, een kille tante die het gedrag van haar schoonzoon afkeurt, haat Jake en laat dat ook duidelijk merken. Tot overmaat van ramp wordt zijn moeder opnieuw zwanger. “Ik wil alleen maar een tweede kind om een kind te hebben dat beter is dan Jake”, hoort hij haar zeggen. Aan het eind van de eerste aflevering wordt duidelijk dat Jake gevaarlijke trekjes vertoont: hij probeert oma in de fik te steken.

De enige die van Jake in leven mag blijven, is zijn vader Jamie. Jake's Progress is het verhaal van een vader en zoon tegen de rest, want ook Jamie is op zijn eigen manier iemand met ontwrichtende neigingen. Een vrolijke man van Italiaanse komaf, die voor zijn kind zorgt en Italiaans eten kookt (“Italiaans eten moet, net als de meeste Italiaanse mannen, terug naar Italië”, zegt zijn venijnige schoonmoeder), maar wel één die niets serieus neemt en maar niet loskomt van zijn hippie-verleden. Jamie is volkomen trouw aan zijn vrouw, maar als hem de hand wordt gelezen krijgt hij te horen dat hij vlak voor zijn dood vreemd zal gaan.

Alan Bleasdale, een Margaret Thatcher-hater bij uitstek, staat bekend om zijn politieke betrokkenheid. Dat uitte zich in vroegere series zoals de ook in Nederland uitgezonden GBH, waarin de schrijver op harde, cynische wijze de voosheid van het Thatcher-tijdperk aanpakte. In Jake's Progress toont hij opnieuw de huidige toestand in Engeland: hoe de werkloosheid kan leiden tot geestelijke wreedheid binnen een relatie, hoe de huizen weer privé-eigendom worden, hoe groot het geldtekort in de gezondheidszorg is en hoe vroegere waarden worden opgeofferd aan een zelfzuchtig systeem. Maar deze keer heeft hij er nog iets anders aan toegevoegd: een thriller-achtig element.

Bleasdale, de grote realist, laat de handlees-sessie uitmonden in een soort vloek en introduceert een duistere jonge vrouw, die misschien een moord op haar geweten heeft en naar het schijnt voor Jamie de engel des wraaks is. Ik vrees dat dat in de loop van de serie allemaal een beetje onwerkelijk gaat worden. Maar dat neemt niet weg dat Jake's Progress superieure televisie is. Bleasdale is een meester in het schrijven van dialogen, en met hoofdrolspelers als Robert Lindsay en Julie Walters komen die volledig tot hun recht. Lindsay laat als Jamie opnieuw zien, zoals hij dat ook zo prachtig in GBH deed, hoe een man ten onder kan gaan. Walters maakt van de radeloze moeder een sympathiek personage en de jonge Barclay Wright geeft iets duivelachtigs aan Jake. Ik ben niet alleen benieuwd naar de vooruitgang van Jake, maar ook naar die van zijn ouders.

    • Sue Baker