Oppositie is nu uit op val van Milosevic

BELGRADO, 28 NOV. Een tiental gespierde jongens krijgt voor het kantoor van de oppositionele Democratische Partij (DS) in Belgrado geld in handen gedrukt voor een taxi. Hun opdracht: naar stemkantoren in Nieuw Belgrado gaan om kiezers daar te adviseren hun stem niet uit te brengen.

Gisteren was in Servië de dag van de door de Servische president Milosevic ingelaste extra verkiezingsronde. Het resultaat van de lokale verkiezingen op 17 november, waarbij de oppositie in veel grote steden had gewonnen, is de Servische leider slecht bevallen en dus werd besloten op een aantal plaatsen opnieuw te laten stemmen. Gisteren werd daartegen voor de tiende achtereenvolgende dag door de verenigde oppositie Zajedno (Samen) gedemonstreerd.

De jongens in dikke ski-jacks met vlaggen van de Democratische Partij om zich heen gedrapeerd, sommigen met zakdoeken om hun hoofd geknoopt, staan klaar voor de aanval. De jeugdleider die het geld uitdeelt, zegt: “Blijf kalm, provoceer niet, aan geweld hebben we niets.” De jongens springen in taxi's.

Duso Acimovic, de oudere, wat magere beheerder van een stemkantoor in een van de troosteloze grijze flatwijken van Nieuw Belgrado, raakt zichtbaar in paniek als hij de groep ziet aankomen. Toch gaat hij met zijn frêle lichaam in de deuropening staan en roept: “Jullie mogen er niet in met die vlaggen. Propaganda voor politieke partijen is tot op vijftien meter van het stemkantoor verboden.” De jongens duwen hem met een enkel handgebaar opzij en zeggen: “Wij komen om te stemmen.”

Eenmaal binnen blijkt het stemkantoor op twee leden van de stemcommissie na, leeg. De jongens lopen wat rond, trekken hier en daar wat aan kartonnen dozen en strooien met folders van Zajedno. Als ze zijn vertrokken, op naar het volgende stembureau, zegt Acimovic: “Ze vallen de kiezers lastig. Dat is tegen de regels.” Acimovic is het niet eens met de boycot door Zajedno van de derde verkiezingsronde. “De kiescommissie staat borg voor reguliere verkiezingen”, zegt hij. Het is volgens hem niet waar dat de oppositie de tweede verkiezingsronde heeft gewonnen. “Het was onduidelijk wie had gewonnen. Pas na de derde ronde zal er duidelijkheid zijn.” Een man komt het stemkantoor binnen. “Waar zijn de andere leden van het verkiezingscomité? Waar zijn de waarnemers voor de oppositie”, vraagt hij. “Die zijn er niet”, antwoorden de twee comissieleden achter de tafel. “Dan stem ik niet”, zegt de man en hij verlaat het stemlokaal.

De studenten van Belgrado die gisteren voor de vierde achtereenvolgende dag staakten en demonstreerden tegen het besluit van Milosevic de verkiezingen over te doen, houden net zo lang vol tot Milosevic buigt, zegt Dusan Vasiljevic, woordvoerder van het studentenprotest in Belgrado. “We gaan iedere dag om acht uur naar huis, eten en wassen ons daar en gaan om tien uur weer terug de straat op. Zo kunnen we het wekenlang volhouden.” Het protest gaat om meer dan alleen het accepteren van de verkiezingsuitslag. Het gaat om de toekomst van de studenten in een land dat economisch wordt verlamd door de door de staat geleide economie. “Milosevic steelt behalve onze stem ook onze toekomst”, zegt Vasiljevic. Maar de studenten vragen Milosevic niet om af te treden, onderstreept hij. “Hij is democratisch gekozen en hij moet via democratische weg verdwijnen.” Dat zal volgend jaar volgens Vasiljevic gebeuren, als in Servië presidentsverkiezingen worden gehouden. Geweld is taboe. Het voorbeeld voor Vasiljevic is de Tsjechische 'fluwelen' revolutie, niet de bloedige variant in Roemenië. “We hebben geen leger, geen politie, geen wapens. Geweld gebruiken zou dom zijn”, zegt hij.

's Middags hebben duizenden studenten zich verzameld voor de faculteit voor filosofie in het centrum van Belgrado. Ze dragen spandoeken met Engelse teksten als 'Students against the machine' en 'Agriculture on the road again', waarmee ze dagelijks langs de Amerikaanse ambassade trekken in de hoop steun te krijgen. Vladimir Krstic (23), student aan de landbouwuniversiteit, zegt het niet graag, maar hij vreest dat de protesten niets uithalen. “Er wordt al tien dagen lang onophoudelijk gedemonstreerd maar er verandert niets. Milosevic heeft nog niet eens gereageerd. Hij controleert alle media. In de rest van het land weten ze niet wat hier gebeurt.”

De enige manier om iets te veranderen, is via een revolutie, verzucht Krstic, “maar wij willen geen revolutie. Hoe kunnen wij vechten tegen de tanks van Milosevic met eieren en stenen? Het zou belachelijk zijn.” Zijn vriend, Igor Vlajic, student elektrotechnica, valt hem bij: “De soldaten tegen wie we zouden moeten vechten zijn ook ons eigen volk. Ik wil niet vechten tegen mijn broeders.” Vlajic is bovendien niet bereid voor de goede zaak zijn leven te geven. “Zo'n idealist ben ik niet.” Maar wanhopig zijn de studenten wel. “We studeren vijf jaar om straks werkloos te worden of te werken voor een salaris van 200 mark per maand. Als Milosevic hier blijft, ga ik weg”, zegt Vlajic.

Als de avond valt, hebben duizenden mensen zich in de regen verzameld voor het raam van het kantoor van Zajedno, waar in de vensterbank luidsprekers staan opgesteld. De Servische acteur Bora Kandic warmt de menigte op met een raadseltje. “Het is een dief, een leugenaar, een idioot, een rode hond, een varken, een maniak, een aap, een gek, een communist. Weet u wie dat is?” Uit duizenden monden schalt het antwoord: “Het is het varken”. De oppositieleiders hebben meer haast dan de studenten, zij willen dat Milosevic aftreedt en wel nú. Zoran Djindjic, de leider van de Democratische Partij (DS) zegt: “Ons doel is niet alleen een aantal zetels. Ons doel is nu een vrij Servië.”

“U bent de redding”, zegt Djindjic tot de menigte. “Dit is de macht die de muis uit zijn schuilplaats laat komen. Dit is de grootste uitdaging in de laatste vijftig jaar. Er zal regen zijn, het zal vakantie worden en het zal koud zijn. Maar wij houden vol. U moet hier iedere dag komen. Op deze plek verdedigt u de toekomst en de geschiedenis van Servië.”

De nationalistische oppositieleider Vuk Draskovic zegt: “Tot gisteren vochten wij voor onze verkiezingsoverwinning. Nu is ons doel het aftreden van Milosevic. Milosevic is de oorlog begonnen. Daarna heeft hij de grenzen van ons land weer ingeperkt, alleen om zijn eigen dievenmacht te behouden. Daarom is het belangrijk dat u hier elke dag komt.”

    • Daniela Hooghiemstra