Drugs in Europa: de cijfers

DRUGSGEBRUIK

Drugsgebruik is in Europa na een lange periode van stabiliteit in de jaren negentig weer in opmars. In de meeste landen heeft 5 tot 8 procent van de bevolking ooit drugs gebruikt, in sommige landen 11 tot 16 procent. Onder de jeugd stijgen die percentages soms tot 15 à 20 procent, in het Verenigd Koninkrijk zelfs tot 33 procent.

Cannabis is onder 15- en 16-jarigen de meest gebruikte drug, behalve in Zweden en Griekenland. Daar is lijmsnuiven onder de jeugd populairder, Zweden voert op dit punt met 9,2 procent de Europese ranglijst aan. Bij vrijwel alle andere drugs scoren Zweden, Griekenland en Finland laag onder de jeugd. Relatief hoog scoren Denemarken, Nederland en Spanje, waar bijvoorbeeld hasj en marihuana door zo'n 20 procent van de jeugd gebruikt wordt.

Tweede voorkeursdrug van de jeugd is in veel landen lijm. Dan volgen op afstand amfetamine en de dansdrug ecstacy, al wordt onder die naam een ware 'alfabetsoep' aan phenethylamines (MDMA, MDEA, MDA, MDOH, 2CB) verkocht.

EEPIDEMIOLOGIE

In bijna alle landen van de EU kampt 70 tot 90 procent van de mensen die zich bij de verslavingszorg melden met heroïneverslaving. Heroïne wordt steeds vaker gecombineerd met crack-cocaïne of andere drugs (polydrugsgebruik). Finland en Zweden vormen de uitzondering: daar melden zich respectievelijk 42 en 36 procent amfetamine-verslaafden. Ook Vlaanderen heeft met 18 procent een relatief groot amfetamineprobleem. Cannabis is goed voor 5 tot 20 procent van de verslavingsproblemen.

Het aantal harddrugsverslaafden valt niet exact vast te stellen. Volgens de meest nauwkeurige schatting heeft Luxemburg met 600 harddrugsverslaafden per 100.000 inwoners het zwaarste drugsprobleem, maar onder die 600 bevinden zich veel buitenlanders. Frankrijk volgt met 280 per 100.000, Zweden met 160 tot 230, Nederland met 165 tot 200. Het aantal drugsdoden steeg in de jaren tachtig, maar stabiliseert zich sinds 1991.

Aidsbesmetting door injecteren van drugs is in het zuiden van de EU een groot probleem. Spanje kende in 1995 109 aidsgevallen per miljoen inwoners door vuile naalden , Italië 63, Portugal 38 en Frankrijk 22.

STRAFFEN

Op drugsdelicten staan in Griekenland, Luxemburg, Frankrijk en Italië zware straffen. In Nederland, de Scandinavische landen en Portugal is het strafklimaat mild. Het aantal straffen voor drugsdelicten is de afgelopen 15 jaar zeer sterk toegenomen.

Gebruik is in zes EU-lidstaten verboden. Bezit van drugs voor eigen gebruik wordt in de meeste landen hooguit bestraft met een waarschuwing, boete of korte celstraf. In Nederland is bezit van 5 gram cannabis een overtreding, die volgens het 'opportuniteitsbeginsel' niet wordt vervolgd. Italië en Spanje bestraffen bezit voor eigen gebruik slechts met administratieve sancties.

Verslaafden kunnen in bijna alle lidstaten vrijwillig therapie ondergaan in plaats van een celstraf. Gedwongen afkicken behoort in Frankrijk, Luxemburg en Griekenland tot de mogelijkheden.

Handel in drugs wordt wisselend bestraft. De hoeveelheid en het soort drugs beïnvloeden vaak de strafmaat, terwijl verkoop aan minderjarigen als verzwarende omstandigheid kan gelden. In Denemarken en Nederland wordt dealen bestraft met ten hoogste 2 jaar celstraf, in Frankrijk en Griekenland met maximaal 10 jaar.

Zware drugsdelicten worden in de Scandinavische landen, Portugal en Nederland bestraft met hooguit 10 tot 12 jaar cel. In het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Luxemburg, Italië en Griekenland kan leiding geven aan een drugsbende levenslang opleveren.

Bron: EMCDDA (European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction)