Grasduinen en snel kiezen

9de IDFA. Amsterdam, Alfa, De Balie, Calypso 2, Cinerama 2 en Nederlands Filmmuseum. 28 nov. t/m 5 dec.

Het probleem van de overvloed aan films en de moeite die het incidentele bezoekers kost om uit dit verwarrend grote aanbod een nog niet uitverkochte voorstelling met een of meer interessante films uit te kiezen, is zeker niet uniek voor het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA). Ook in Rotterdam en bij het Nederlands Filmfestival in Utrecht duizelt het de niet-professionele bezoeker al jaren. Wie besluit het festival te bezoeken, zal zich toch moeten voorbereiden op moeilijke keuzes en een gerede kans op teleurstelling, omdat de spannendste films het eerst uitverkocht zijn. Een schrale troost is wellicht dat er in de wereld maar weinig toonaangevende internationale festivals zijn, waar de meeste voorstellingen überhaupt toegankelijk zijn voor betalende toeschouwers.

Om u een beetje op gang te helpen, staat op deze pagina een aantal door de filmredactie aanbevolen films vermeld. Het IDFA bevat twee competitieprogramma's: recente films die meedingen naar de Joris Ivens Award en recente video's die in aanmerking komen voor de Zilveren Wolf. Daarnaast is het vaak aardig om te grasduinen in de rest van het programma. De keuze van voormalig festivaldirecteur Jan Vrijman bevat een aantal klassieke documentaires, dat desondanks door maar weinig mensen is gezien. Opwindender dan je op het eerste gezicht zou denken is ook het Nordic Panorama, met een selectie van hoogwaardige documentaires uit Noorwegen, IJsland, Finland, Zweden en Denemarken. Over de twee eerstgenoemde landen is me weinig bekend, maar de overige Scandinavische landen beschikken over een degelijke documentaire traditie. Tijdens eerdere edities van IDFA vielen bijvoorbeeld op Sanokaa mitä näitte/Tell Me What You Saw van de Finse Kiti Luostarinen (over de bedrieglijkheid van het geheugen in affectieve relaties), Sagolandet/Land of Dreams van de Zweed Jan Troell (over de prijs van de moderniteit in een rationeel georganiseerde samenleving) en het werk van de Deen J⊘rgen Leth, van wie u de documentaire over de wielerwedstrijd Parijs-Roubaix En for©1arsdag i helvede/A Sunday in Hell niet mag missen.

Nieuw in het programma van IDFA zijn de secties First Appearance en Platform '96, respectievelijk gewijd aan debuutfilms en aan films uit landen in ontwikkeling. Je kunt je afvragen wat de meerwaarde is van zulke organisatorische verfijningen: veel documentaires zijn immers per definitie debuutfilms en het apart rubriceren van films uit ontwikkelingslanden doet ook al vermoeden dat die producties niet goed genoeg waren voor de competitie. Vermoedelijk zijn het pogingen om de bezoeker de hand te reiken en het de jury's niet al te zwaar te maken. Veel betekenis hoeft men dus niet te hechten aan het onderbrengen van een film in deze of gene sectie. Voor de toekenning van de NRC Handelsblad Publieksprijs (door het inscheuren van een enquêteformulier door het publiek na afloop van de voorstelling) tellen alle films in alle secties mee.