Brandstichter met edele motieven

Zembla: Jammerdal. Donderdag. Ned.3, 23.25-0.05u.

Was Paul Schreurs gek toen hij in 1990 zeventien keer brand stichtte in het materieel van een zandwinningsbedrijf dat een deel van het kostbare natuurgebied het Jammerdal bij Venlo afgroef voor de aanleg van een rijksweg? Wie de heldere jongeman ziet in de Zembla-documentaire, komt maar moeilijk tot die conclusie. Hoogstens dat hij een eenzame, misschien wat wereldvreemde figuur is die waarschijnlijk niet tot zijn daden was gekomen als hij van anderen steun had gekregen. “Ik trad zo extreem op omdat ik geen medestanders had”, zoals hij zegt in de documentaire. Een jongen bovendien die heel alleen het leed van de wereld torst. Waar anderen via overreding aan een vergadertafel de rampspoed poogden af te wenden, voegde hij de daad bij het woord. Was het immers niet “zijn” natuurgebied aan de rand waarvan hij was geboren en getogen en nu naar de knoppen ging?

Zijn optreden was, zegt zijn vader die aan de documentaire een al even ontroerende bijdrage levert, een logisch gevolg van zijn aard: “Hij was er een beetje té mee bezig. Hij is een jongen die altijd al was geobsedeerd door kleinigheden”, waarmee hij bedoelt het kleine, het kwetsbare, het onverdedigde.

Na een uitzending van Opsporing verzocht gaf Paul zichzelf aan. Hij kreeg 33 maanden gevangenisstraf waarvan elf voorwaardelijk. Verder werd hij verplicht tot het volgen van therapie in een psychiatrisch ziekenhuis. “Met de poging me gek te verklaren wilden ze mijn motieven onderuit halen”, zegt hij.

Jammerdal van Joost Seelen is een sympathieke documentaire met schitterende natuuropnames die het optreden van de jongeman alleen maar begrijpelijker maken. De vader is niet boos op zijn zoon. Maar hij is wel verdrietig. “Hij had het niet moeten doen, ook al meende hij het misschien wel goed.” De aandoenlijke mengeling van vaderlijke afkeuring, meededogen en liefde ondanks alles is het treffende van de documentaire Jammerdal.

Wat Paul voor een herhaling zal weerhouden is een nieuw verblijf in de gevangenis. Dat moet voor deze bosmens, die gewend was zuivere lucht te ademen in zijn Jammerdal, een hel zijn geweest. “Maar als het weer 1990 was zou ik het weer doen.”

    • Max Paumen