Smeulende volkswoede bij annexatie door Tilburg

Morgen mogen 800.000 Brabanders stemmen voor de raden van door herindeling gevormde gemeenten. Dat gebeurt ook in Berkel-Enschot, dat zich fel verzette tegen opgaan in Tilburg.

Morgen, de dag van de raadsverkiezingen in Brabant, volgt een reportage uit Halsteren.

BERKEL-ENSCHOT, 26 NOV. Als er nog een protestplakkaat met het opschrift 'Berkel-Enschot zelfstandig' is blijven hangen, is dat doordat het nog niet door regen en wind is vergaan. Voor de rest hangen er in het 10.500 inwoners tellende dorp, waar de burgers morgen voor het eerst mogen stemmen voor de gemeenteraad van Tilburg, voornamelijk pamfletten van de traditionele partijen PvdA, CDA en VVD. Nergens is een pamflet te zien van een plaatselijke partij, zoals in het naburige Udenhout, dat eveneens op 1 januari opgaat in Tilburg. Hier hopen velen van de 9.000 inwoners dat Algemeen Belang zal opkomen voor het behoud van de eigenheid van deze plaats aan de zoom van de Loonse en Drunense Duinen.

Maar al is er dan nog maar weinig uiterlijk protest, de Berkel-Enschotse volkswoede smeult nog altijd, zegt voorzitter K. Bankers van het intussen opgeheven actiecomité dat zich tegen de herindeling verzette totdat begin dit jaar de Tweede Kamer in grote lijnen akkoord ging met de voorstellen van staatssecretaris Van de Vondervoort van Binnenlandse Zaken. Van de 70 gemeenten in Midden- en West-Brabant zullen er na 1 januari nog 27 over zijn. “Ik voorspel dat de politiek zal worden afgerekend op al dat gedraai en het niet luisteren naar de meerderheid van de bevolking, en dat de opkomst ergens tussen vijftig en zestig procent zal liggen”, aldus Bankers.

“Een pure vorm van staatsdictatuur”, zegt inwoner R. Elings van Berkel-Enschot, die te elfder ure nog de bisschop heeft ingeschakeld, “want de pastoors zijn ook tegen de herindeling”, zoals deze kerkganger in preken meende te beluisteren. “Terwijl in een referendum 98 procent van de inwoners zich tegen de herindeling uitsprak, deden de hoge heren en dames toch gewoon hun zin. Ons dorp zal merken wat het betekent om bij Tilburg te worden ingelijfd. Alle landelijk schoon zal naar de knoppen worden geholpen.” Men is daarmee volgens Elings al een heel eind op streek. Om het Tilburgse industrieterrein Loven een betere aansluiting op het rijkswegennet te geven is begonnen met de aanleg van een nieuwe weg van 3,5 kilometer lang. Die zal het dorp op sommige punten op een hoogte van zes à zeven meter doorsnijden. Elings ziet daar een teken in van hoe Tilburg straks met het nieuwverworven buitengebied zal omgaan. Maar een woordvoerder van de gemeente Berkel-Enschot vindt dat een ongelukkig voorbeeld, omdat Berkel-Enschot zelf sinds 1965 pleitte voor een dergelijke verbinding om het dorp van de overlast van doorgaand vrachtverkeer te verlossen.

Bankers, na drie jaar verbeten strijd: “We meenden dat de noodzaak van herindeling niet kon worden aangetoond. Onze gemeente had haar zaakjes goed voor elkaar. Onze gemeentelijke belastingen waren de laagste van heel Midden-Brabant. Maar Tilburg beweerde dat het een groot deel van ons grondgebied nodig had voor huizenbouw. Toen nadien bleek dat de capaciteit vele malen groter was dan waar Tilburg werkelijk behoefte aan heeft, is dat niet ter tafel gebracht. Nu de onroerende-zaakbelasting bovendien wordt verhoogd tot het Tilburgse niveau, zeggen veel inwoners: 'Zie je wel, we zijn bedonderd. Dat hebben we aan die Brokx (de burgemeester van Tilburg) te danken: die heeft dat allemaal doorgedrukt'. ” Extra pijnlijk was het daarbij dat de andere voor annexatie in aanmerking komende Tilburgse buurgemeente, Goirle, de dans ontsprong. Bankers: “Daarbij spelen overwegingen van ruimtelijke ordening terecht een rol, maar voor veel inwoners van Berkel-Enschot is het toch een bevestiging van de willekeur die in hun ogen een rol speelde bij de herindeling.”

Niet bekend

    • Max Paumen