Loekasjenko vindt verkiezingen onnodig

MINSK, 26 NOV. De Witrussische president, Aleksandr Loekasjenko, heeft gisteren, de dag na zijn monsterzege bij het referendum over zijn bevoegdheden, gezegd dat Wit-Rusland wel een nieuw tweekamerparlement krijgt, maar dat verkiezingen “niet nodig” zijn. Een groep aanhangers van Loekasjenko heeft zich vanochtend alvast tot nieuw parlement uitgeroepen.

Bij het referendum hebben de Witrussen, door Loekasjenko's voorstellen voor grondwetswijzigingen goed te keuren, ingestemd met de vorming van een parlement van twee kamers, een lagerhuis met 120 leden en een hogerhuis, de Raad van de Republiek, met 64 leden. Van die 64 leden worden er acht door Loekasjenko benoemd. De anderen worden gekozen door regionale bestuurders, die allen door Loekasjenko zijn benoemd.

Formeel hebben Loekasjenko en het bestaande parlement een maand de tijd om te bepalen welke 120 parlementariërs in het nieuwe lagerhuis terugkomen en welke 79 er moeten 'afvloeien'. Gisteren riep Loekasjenko zijn aanhangers naar het parlement. Zij vormden vanochtend een 'nieuw parlement'. De voorzitter van het parlement, Semjon Sjaretski, zei ervan uit te gaan dat de president “de 120 nieuwe leden zelf uitkiest”. “De dictatuur doet haar intrede. Het referendum was een farce”.

Het nieuwe lagerhuis heeft overigens slechts beperkte bevoegdheden. Elk besluit kan door de president en door de door hem gecontroleerde Raad van de Republiek worden geblokkeerd. Het is ook de Raad van de Republiek die in de toekomst de helft van de leden van de hoogste rechtscolleges - het Constitutionele Hof en het Hooggerechtshof - aanwijst; de president wijst de voorzitters en de andere helft van de leden aan. Ook de rechters, de procureur-generaal en de voorzitter van de Centrale Bank worden voortaan door de president aangewezen, en niet langer door het parlement.

Bij het referendum heeft ruim 70 procent van alle ingeschreven kiezers Loekasjenko's constitutionele voorstellen aanvaard. De voorstellen van het Loekasjenko in meerderheid vijandig gezinde parlement kregen de steun van slechts 7,9 procent van de kiezers. De Witrussen steunden ook de andere voorstellen van Loekasjenko. Zo blijft de doodstraf bestaan en blijft de verkoop van grond verboden.

Het parlement en het Constitutionele Hof willen hun vorige week begonnen impeachment-procedure tegen Loekasjenko voortzetten. Het hof moet zich uitspreken over de vraag of Loekasjenko de grondwet heeft geschonden. Als het die vraag bevestigend beantwoordt, kan het parlement Loekasjenko met tweederde meerderheid afzetten. Die meerderheid hebben Loekasjenko's critici in het parlement echter niet. Bovendien is sinds het referendum van zondag schending van de grondwet niet langer een geldige reden om de president te ontslaan.

Loekasjenko's critici beschuldigden hem zijn campagne voor het referendum uit de staatskas te hebben betaald. Loekasjenko zei aan de campagne 17 miljard Witrussische roebel te hebben uitgegeven - 850.000 dollar. Maar dat geld was met “vrijwillige giften van burgers en bedrijven” bijeengebracht, zei hij. (AFP, AP, Reuter)