Getrouwe kopie van Miss Saigon vlekkeloze show

Voorstelling: Miss Saigon, musical van Alain Boublil en Claude-Michel Schönberg, door Joop van den Ende Produkties. Regie: Matthew Ryan. Spelers: Willem Nijholt, Linda Wagenmakers, Tony Neef, Stanley Burleson, Ellen Evers, e.a. Vertaling: Seth Gaaikema. Gezien: 24/11 in het Circustheater, Scheveningen. Inl. 0900-3005000.

Wat het Cinemascope-formaat voor de bioscoop is, is de Boublil & Schönberg-musical voor het theater: hoog opzwiepende emoties op een metershoog en -breed en -diep toneel, waar de hedendaagse techniek staaltjes van visueel vernuft kan toveren die nog nimmer waren vertoond. Terwijl de violen en de celli, de toetsen en de hout- en de koperblazers in de bak (29 man in totaal) de tragiek als in een film kracht bijzetten, slaat op de planken het noodlot meedogenloos toe. Het hart van de kleine, maar dappere en o zo onbaatzuchtige Kim breekt, als blijkt dat haar Amerikaanse soldaat niet is teruggekomen om haar mee te nemen - enmiljoenen pinken daar dan graag een traan bij weg.

Miss Saigon, de tweede Boublil &o Schnberg-hit na Les Misérables, is sinds gisteravond, na zeven jaar in Londen en vijf jaar op Broadway, nu ook in Nederland te zien. Joop van den Ende heeft er ten bedrage van 10 miljoen gulden zijn Circustheater in Scheveningen voor aangepast en vervolgens 9,5 miljoen in de produktie gestoken. De voorstelling moet hier een jaar blijven staan om uit de kosten te komen. Gezien de vlucht die de voorverkoop intussen heeft genomen, houdt men echter nu al rekening met een speeltijd van twee jaar. Misschien kan zelfs het record worden gebroken van The Phantom of the Opera van Andrew Lloyd Webber, die hier drie jaar heeft gestaan.

Voor het Nederlandse publiek is Vietnam inmiddels ver weg. Men moet al zowat boven de veertig zijn om zich nog te herinneren dat daar Amerikaanse soldaten in de jaren zestig en zeventig een verdwaasde oorlog vochten tegen de Vietcong, en dat daar dus ook lusten en soms zelfs ware liefdes opbloeiden tussen de G.I.'s en de meisjes van Saigon. Daar, in een hoerenkast, raakt soldaat Chris in de ban van de prille Kim - nog onbezoedeld, want het is haar eerste avond. Maar een paar dagen later valt Saigon, en Chris wordt in een helicopter gedouwd, terwijl Kim vergeefs bij de poort van de Amerikaanse ambassade met haar visum staat te zwaaien. Pas een paar jaar later hoort Chris, allang getrouwd, dat Kim naar Bangkok is gevlucht en een kindje van hem heeft. Vooral op Broadway maakt het in de musical verwerkte pleidooi voor het lot van de bui doi, de door Amerikanen verwekte halfbloedjes die in Ho Chi Min-stad achterbleven, avond aan avond diepe indruk.

Mij doen de pop-opera's van Boublil &o Schnberg doorgaans niet veel, omdat de pompeuze arrangementen naar mijn smaak niet kunnen verhullen dat de muziek nogal middelmatig is en de zangteksten eveneens. Met veel omhaal van woorden en noten wordt in Miss Saigon een verhaal verteld, dat weliswaar wortelt in een schrijnende werkelijkheid, maar zichzelf voortdurend overschreeuwt. “Kinderen in nood / reik ze nu de hand / tast nu in de beurs / sta aan onze kant”, heet het, als in een voor RTL4 geproduceerde show voor Foster Parents. “Om mijn gevoelens lag een dam / zo hield ik 't vol in Vietnam”, zingt Chris. Dat ligt nauwelijks aan vertaler Seth Gaaikema, maar veeleer aan de platitudes in de oorspronkelijke tekst, al wringt er wel iets in de woorden “melodie-jeus en monotoon” in het liefdesduet.

Maar omdat contractueel is voorgeschreven, dat ook deze Nederlandse versie van Miss Saigon een getrouwe kopie van de oorspronkelijke produktie moet zijn, gaat de aandacht vooral uit naar de manier waarop hier de logistieke hoogstandjes en de visuele bombarie (het vijf meter hoge standbeeld van Ho Chi Min! de landende helikopter! de hoerenbuurt van Bangkok! de Cadillac in de droomscène!) ten tonele worden gevoerd. Vlekkeloos, is het antwoord, net als in de Broadway-produktie die ik drie jaar geleden zag - wat dat betreft kan het theaterbedrijf van Van den Ende zich nu meten met de wereldtop in dit genre.

Wat de spelers betreft trouwens ook. De debuterende Linda Wagenmakers en Tony Neef leggen met klinkende stemmen en met geloofwaardige gestiek alle vereiste pathos in hun rollen. En in de overtreffende trap geldt datzelfde voor Willem Nijholt, die zijn hele hebben en houwen meebrengt voor de rol van de Vietnamese regelaar, de opportunistische allemansvriend die slijmt, smeekt en sjachert om een visum voor zijn gedroomde Amerika, want alles is beter dan te blijven behoren tot “dit ras dat alleen denkt aan rijst”. Dwars door 's mans natuurlijke charme en zijn lichtvoetige elegantie flonkert vervaarlijk de wanhoop van de oosterling die westerling wil worden, en Nijholt doet dat subliem: als een kater die elk moment zijn klauwen kan uitsteken. In de rest van het 51-koppige ensemble is af en toe nog te horen dat een deel uit het buitenland afkomstig is; veel spelers met Vietnamees ogende gelaatstrekken moesten uit de Filippijnen worden betrokken.

In elk geval toont deze Miss Saigon opnieuw aan, dat de internationale hit-musicals van dit moment ook in Nederland op niveau kunnen worden geënsceneerd en geëxploiteerd. Dat is een reusachtige prestatie na de jarenlange achterstand die hier, mede door het tournee-systeem, was opgelopen. Nu wordt het tijd om al die energie, al die techniek en al die investeringen weer eens in te zetten voor een musical van Nederlandse makelij.

    • Henk van Gelder