'Gelukkige zondag' voor Frankrijk

BRUSSEL, 25 NOV. De Italiaanse minister van Financiën Ciampi zag er gisteren tegen middernacht na ruim acht uur onderhandelen vermoeid uit.

Hij had de druk van zijn Europese collega's niet langer kunnen weerstaan en zijn eis opgegeven dat binnen het Europese Monetaire Stelsel (EMS) een spilkoers zou worden vastgesteld van ten minste duizend lire per Duitse mark. Toch presenteerde hij het onderhandelingsresultaat als een overwinning. De 990 lire voor een mark noemde hij een “wezenlijk positief resultaat”.

De gouverneur van de Italiaanse centrale bank, Fazio, wilde ook al niets over een Italiaanse nederlaag horen. Dagenlang had Italië overal gezegd dat het niet onder de magische grens van duizend lire per mark wilde gaan. De grote Italiaanse werkgevers hadden de regering onder druk gezet om op 1050 lire voor een mark te mikken. Hoe lager de koers, hoe goedkoper de Italiaanse export. Gisteravond laat zei Fazio: “Ik heb al maanden gezegd dat de koers in de buurt van de duizend moest zijn. Nu is het 990. Een procent meer of minder doet er niet toe.”

De Franse minister van Financiën Arthuis klonk overtuigender toen hij tegen middernacht met een stralende glimlach zei: “Dit is een gelukkige zondag.” Frankrijk heeft al sinds Italië in 1992 het EMS verliet moeite met de lage koers van de lire omdat die de Italiaanse export zou bevoordelen. Zoals Italië voor de onderhandelingen over de terugkeer van de lire in het EMS had gezegd niet onder de duizend lire per mark te willen gaan, zo had Frankrijk aangekondigd zo'n lage koers niet te aanvaarden. In Brussel zaten de andere landen unaniem op dezelfde lijn als Frankrijk en stond het eenzame Italië met de rug tegen de muur.

Volgens Ciampi is de procedure voor de herintreding van de lire in het EMS al enkele weken geleden begonnen met informeel overleg tussen de Europese ministers van Financiën. Daarop volgde afgelopen vrijdag telefonisch overleg tussen de presidenten van de Europese centrale banken. Toen had Italië nog niet begrepen dat een ondergrens van duizend lire per mark voor de andere Europese landen onaanvaardbaar was.

Afgelopen zaterdag kwam het Monetair Comité - functionarissen van de Europese regeringen en de centrale banken - in Brussel bijeen om over de terugkeer van de lire te onderhandelen. Italië zette in op 1010 lire voor een mark. Het kreeg van de andere landen te horen dat het op niet meer kon rekenen dan 970 tot 990 lire. De onderhandelingen eindigden zonder resultaat, waarop gistermiddag de Europese ministers van Financiën en de directeuren van de Centrale Banken hals over kop naar Brussel moesten komen. Voor één uur vannacht moest een akkoord zijn bereikt, omdat dan de beurs van Tokio open ging en speculanten zich op de onzekere positie van de lire konden werpen.

Italië bleef tot het laatst vasthouden aan de ondergrens van duizend lire. Achteraf zei minister Zalm dat de hele bijeenkomst gisteren niet nodig was geweest als Italië zich beter had voorbereid door naar de meningen van de andere landen te luisteren. Ciampi zei dat hij ten slotte met 990 lire akkoord ging omdat hij niet kon ontkennen dat de koers van de lire van eind vorige week, die hij als argument voor zijn onderhandelingspositie had gebruikt, mede tot stand was gekomen door interventies van de Italiaanse centrale bank.

Ciampi zei dat de toetreding van de lire tot het EMS een heel andere zaak is dan de vraag of Italië tot de eerste groep deelnemers aan de Europese Monetaire Unie zal horen en de euro als munt zal invoeren. In Duitsland bestaat veel vrees voor verzwakking van de euro als de lire aan de EMU meedoet. Ciampi zei wel dat het besluit van gisteren toont dat de andere Europese landen bij hun waardering van de Italiaanse economie geen enkel voorbehoud hebben. In het slotcommuniqé van de ministers staat dat Italië extra inspanningen heeft toegezegd voor aanpassing van de economie, maar volgens Ciampi betekent dat niet dat er bijzondere maatregelen komen.

De Franse minister Arthuis benadrukte dat het besluit van gisteren niets zegt over de Italiaanse positionering voor de euro. Volgens hem betekent de gisteren vastgestelde spilkoers voor de lire dat bij het nemen van beslissingen “criteria worden gerespecteerd”. Eerder op de dag had de Luxemburgse premier Juncker gezegd dat het bij de lire om een politieke zaak ging, omdat Italië met de toetreding tot het EMS aan één van de eisen voor de EMU heeft willen voldoen.