Europese controverse bedreigt Brits kabinet

LONDEN, 25 NOV. Om een crisis te voorkomen heeft de Britse regering gisteren besloten dat minister van Financiën Kenneth Clarke vanmiddag in het Lagerhuis een spoedverklaring zou afleggen over de Europese munt.

De spoedverklaring dient ook om te verhinderen dat morgen de presentatie van de begroting die de Conservatieven aan een vijfde achtereenvolgende verkiezingsoverwinning moet helpen, door een controverse over Europa wordt overschaduwd. Het kabinet bezweek onder de druk van een deel van de Conservatieve fractie die vorige week al een debat over de monetaire unie eiste. Een opstand van Conservatieve parlementariërs dreigde te leiden tot de val van het kabinet.

Clarke moest zijn verontruste partijgenoten vanmiddag verzekeren dat op een bijeenkomst van Europese ministers volgende week maandag geen beslissingen over de randvoorwaarden voor een monetaire unie worden genomen. Voor de Europese top in Dublin die op 13 en 14 december wordt gehouden, krijgt het Lagerhuis gelegenheid tot een debat over de Europese munt. De parlementariër John Redwood, die wordt beschouwd als informele leider van de Eurosceptici binnen de Conservatieven, toonde zich vanmorgen verheugd over die “belangrijke concessie”. Samen met geestverwanten bereidde hij zich voor op “een kruisverhoor” van de minister van Financiën.

Vorige week nog heeft premier Major een debat over de Europese munt stelselmatig geblokkeerd. Hij wilde vermijden dat zo'n discussie de smeulende tegenstellingen binnen de Conservatieven over Europa opnieuw zou doen oplaaien. De Tories hadden met veel moeite nog maar anderhalve maand geleden op het partijcongres in Bournemouth de rijen gesloten met het oog op de naderende verkiezingen.

Het kabinet kwam tot zijn knieval nadat vermaningen, smeekbedes, dreigementen achter de schermen een revolte van de Conservatieve achterban niet konden bezweren. Voor olie op het vuur zorgden publicaties in de Britse zondagskranten The Sunday Times en The Observer. Die bladen citeerden uit vertrouwelijke documenten waaruit zou blijken dat de Britten hun monetaire vrijheid ook verliezen als ze niet meedoen aan een Europese munt. Het pond zou de euro noodgedwongen volgen, zelfs als Groot-Brittannië buiten het nieuwe Europese Wisselkoers Mechanisme blijft. Ook als de Britten niet toetreden tot de monetaire unie zou het stabiliteitspact dat de begrotingsdiscipline moet waarborgen van landen die wel meedoen, op het Verenigd Koninkrijk van toepassing zijn. The Sunday Times haalde een intern memo aan van het ministerie van Financiën: “De onderhavige voorstellen zullen voor het parlement niet acceptabel zijn.”

Die publicaties bevestigden de vrees van een deel van de Tory-fractie dat de regering informatie achterhield en het parlement voor voldongen feiten wilde plaatsen. Een groot aantal Conservatieve parlementariërs had vorig week al wantrouwig gereageerd nadat de regering een 'technisch' document over de monetaire unie alleen maar ter kennisgeving had voorgelegd. Zij vreesden voor grondwettelijke gevolgen en eisten een debat in het Lagerhuis.

    • Dick Wittenberg