Tegen de etiquette

Sinds wanneer is het deftige Château Mouton Rothschild een 'pornografisch' wijnhuis? Sinds het etiket spot met de étiquette, zeggen Amerikaanse zedenmeesters.

Kort na de Tweede Wereldoorlog kwam baron Philippe, Médoc-producent, op een profijtelijk idee: hij vroeg kunstenaars zijn flessen middels een tekening of schilderij te verfraaien. De invitatie werd in de loop der jaren door menige artistieke grootheid aanvaard. Chagall, Dali, Cocteau, Picasso, Kandinsky, Braque, Miró, Henry Moore, Bacon, Baselitz, Andy Warhol, Keith Haring: allen stonden een ontwerp af. Volgens een voorlichter van het roemruchte kasteel kregen zij in ruil daarvoor slechts enkele kisten wijn - zij het een wijn die in de gids van kenner Hugh Johnson wordt omschreven als 'vorstelijk, vaak de weelderigste van de streek' ('Pas sinds 1973 officieel een Premier Cru Classé, maar die titel al meer dan veertig jaar waardig'). Ook Karel Appel kan zich er nu te goed aan doen. Een klein bacchanaal van zijn hand siert namelijk de onlangs gepresenteerde jaargang '94. De voormalige Cobra-schilder - de eerste Nederlander die door Mouton Rothschild werd uitgenodigd - levert daarmee een ironische bijdrage aan een marketingconcept dat niet zonder prijsopdrijvend effect is. Eén fles van deze Cabernet-Sauvignon moet momenteel twee- à driehonderd gulden opbrengen.

In vinologische vakkringen ging de afgelopen maanden het gerucht dat de Verenigde Staten hun grenzen hebben gesloten voor de versie-'93 van Château Mouton Rothschild. Reden: op de etiketten heeft de schilder Balthus (pseudoniem van Balthazar Klossowski de Rola) een jong, vrouwelijk naakt met 'scabreuze' trekken afgebeeld. De boycot zou in de hand zijn gewerkt door een ondiplomatiek persbericht van het wijndomein: This fragile (-) adolescent girl seems to hint at some secret promise of undiscovered pleasure, a pleasure to be shared. (-) A style that is both limpid and full of mystery, leading us away to distant lands of fantasy and desire.

De Nederlandse importeur van de gewraakte wijn is André Kerstens in Tilburg. Woordvoerder Robert Handjes: “Eind vorig jaar begon een Amerikaanse actiegroep tegen kindermisbruik stennis te maken. Het etiket was aanstootgevend, pornografisch en 'politiek incorrect'. Mensen zouden erdoor worden gestimuleerd zich te vergrijpen aan kinderen. Het Bureau of Alcohol, Toebacco and Firearms in Washington nam de zaak serieus, en besloot uiteindelijk de handel in deze flessen te verbieden. Pure censuur natuurlijk. Barones Philippine de Rothschild - die haar vader na zijn overlijden in 1988 opvolgde - wilde in eerste instantie een juridisch gevecht beginnen tegen de beslissing. Kunst is vrij, vindt ze. En als moeder van een paar kinderen begrijpt ze niet wat er verkeerd is aan zo'n onschuldige tekening. Maar zakelijk gezien was protesteren onverstandig: wijnhandelaars in steden als New York waren er absoluut niet vóór. De flessen staan inmiddels zonder tekening op het etiket in de Amerikaanse winkels. Vanwege de kale, zandkleurige labels zijn het collector items geworden. Ze duiken nu ook in Europa op; verzamelaars betalen er idiote prijzen voor.”

Maar het kan nog gekker. Recentelijk heeft de kwestie een extra dimensie gekregen: de dimensie-Dutroux. Sommige slijters betitelen de Mouton Rothschild '93 als 'een pedo-wijn'. Consumenten zouden wenkbrauwenfronsend op de flessen reageren. Cynische klanten roepen zelfs dat het vermeende Belgische netwerk van pedofielen ongetwijfeld de belangrijkste afnemer van de wijn is. “Die berichten hebben ons nog niet bereikt”, zegt Handjes. “Belachelijk, het slaat zo langzamerhand aan alle kanten door. Nog even en alle naakten in musea moeten van de muur. Ik zou niet verbaasd zijn als straks iemand de afbraak van de Sixtijnse kapel met al die blote fresco's bepleit. Hoe dan ook: wij zijn voorlopig niet van plan de wijn van de markt te halen.”

In Brussel constateert een medewerker van Fourcroy-Renglet, groothandel in wijn en gedestilleerde dranken, dat het etiket van Mouton Rothschild 'verre van fraai' is. “Schildertechnisch gezien dan. In moreel opzicht hebben wij er geen problemen mee. Onze kopers óók niet. Wij hebben zo'n negenduizend flessen aangeschaft, en de helft daarvan is al verhandeld. Nederlanders doen veel hysterischer over dit soort dingen dan Belgen. Bij ons begrijpt men heel goed dat het etiket niet is geschilderd door de heer Dutroux.”

Echte wijnliefhebbers zal het relletje ondertussen worst zijn. Ze weten dat de Château Mouton Rothschild '93 minstens tien jaar moet rijpen. Tegen de tijd dat zij de wijn uit de kelder kunnen halen, is alles waarover nu zoveel drukte wordt gemaakt vervluchtigd - behalve hun edele alcohol.

    • Frénk van der Linden