RPhO met Haitink overtreft zichzelf

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Bernard Haitink, m.m.v. Susan Chilcott, sopraan. Sjostakovitsj - Symfonie nr. 4, Britten - Les illuminations. Gehoord: 22/11, De Doelen Rotterdam. Herhalingen: 24/11, 14.15 u. De Doelen Rotterdam; 26/11 Concertgebouw Amsterdam, 20.15 u. Radio-uitzending op een nader te bepalen tijdstip door de VPRO.

Dirigent Bernard Haitink staat deze maand vier keer voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) in een programma met Brittens Les illuminations en Sjostakovitsj' Vierde symfonie, beide werken uit de jaren dertig. De 67-jarige Haitink is tegenwoordig muzikaal directeur van het Royal Opera House Covent Garden in Londen. Bijna een kwart eeuw was hij chefdirigent van het Concertgebouworkest. Zijn breuk in 1988 met het Amsterdamse orkest maakte de weg vrij voor een meer regelmatige samenwerking met het RPhO.

En dat is voor alle betrokkenen gelukkig. Onder chefdirigent Valery Gergjev levert dit orkest regelmatig goede prestaties, maar geleid door Haitink overtreffen de Rotterdammers zichzelf. De symfonie van Sjostakovitsj die zij realiseren is sensationeel. Haitink heeft een naam te verliezen als het gaat om dwingende uitvoeringen van het werk van Dmitri Sjostakovitsj. Op aandringen van zijn platenmaatschappij begon hij eind jaren zeventig met het London Philharmonic Orchestra - waarvan hij jarenlang principal conductor was - het volledig symfonische oeuvre van de Rus op geluidsdrager vast te leggen, een serie die hij glansrijk vervolgde met het Concertgebouworkest.

De Vierde symfonie ging pas een kwart eeuw na voltooiing in première omdat de componist het werk in 1936 vóór de eerste uitvoering terugtrok. Of de zelfkritische Sjostakovitsj dat ook zou hebben gedaan als hij Haitink met het RPhO had gehoord, valt te betwijfelen. De balans tussen de verschillende instrumentengroepen is voorbeeldig, de eenheid in de groepen eveneens. Met het expressieve geweld van een spervuur aan slagwerk, extreem lage en hoge blaasinstrumenten en een groot strijkorkest wordt een van begin tot eind tergend spannende symfonie gespeeld. Een meesterwerk, meesterlijk vertolkt.

Benjamin Brittens liedcyclus Les illuminations voor sopraan en strijkorkest, gebaseerd op de psychedelische prozagedichten van Arthur Rimbaud, viel daarbij enigszins in het niet. Weliswaar is ook hier menig markant moment aan te wijzen, zoals in Antique waar de altviolen als gitaren worden bespeeld, de springerige motieven in Fanfare of het neoromantische Départ, maar het geheel getuigt vooral van lichtvoetigheid en minder van diepgang. Wat dat betreft niet het meest ideale werk voor het Nederlandse debuut van de Engelse sopraan Susan Chilcott. Zij heeft een welluidend hoog register, maar het lage zonk vaak weg in het pluche van de strijkers.

Voor de beide herhalingen van het concert in De Doelen en het Concertgebouw zijn nog kaarten verkrijgbaar.

    • Emile Wennekes