Manager moet kiezen tussen God en Mammon

AMSTERDAM, 23 NOV. Welke inzichten verwerft een manager bij het in canon zingen van Jubilate Deo? En wat heeft het in groepsverband en gelijktijdig zingen van Ik zag twee beren broodjes smeren, Altijd is Kortjakje ziek en Boer, wat zeg je van mijn kippen te maken met leidinggeven? Alles, zo ontdekten de ruim zestig managers die gisteren in Amsterdam deelnamen aan het congres Spiritueel Leiderschap.

Wie wijs kan houden in een kakafonie van melodieën kan ook leiding geven aan mensen met uiteenlopende wensen en ideeën, was de diepere gedachte achter het programma-onderdeel koorzang.

Een spiritueel leider is een verlichte geest, zo werd gisteren duidelijk. Hij heeft het materiële ondernemen achter zich gelaten en ontdekt dat er meer is dan markt en omzet. Hij hoeft niet meer zo nodig double digit winsten te scoren en de tijd dat hij elke twee jaar een nieuwe auto van de zaak wilde is voorbij. Hij rekent zijn werknemers niet af op fouten, maar voert een 'open en eerlijk' ('transparant' in het spirituele jargon) gesprek. De bruto winst heeft bij hem plaats gemaakt voor welzijn en groeidwang is - heel subtiel - vervangen door groeidrang.

Een manager moet heel wat in huis hebben om zich spiritueel te mogen noemen, zo werd eveneens duidelijk op het door het Nederlands Studie Centrum georganiseerde congres, waar de nodige tijd was ingeruimd voor rek- en strekoefeningen, een spirituele reis door een magisch land en zaken als empowerment, reflectie en 'contact met jezelf'. Doortimmerde visies betreffende winst, omzet en beleid zijn niet genoeg, een spiritueel leider dient over holistische eigenschappen te beschikken, aldus dagvoorzitter Erik van Praag, auteur van het boek Spiritueel Leiderschap (Kluwer Bedrijfswetenschappen) en directeur van een adviesbureau. Bewustwording, harmonie en duurzaamheid, daar gaat het om in het moderne management.

Dat spiritueel leiderschap zich op vele manieren kan uiten, bewees directeur I.L.G. van Melle van het gelijknamige snoepjesconcern, die vertelde hoe hij zich na een midlife-crisis ontpopte van een traditionele tot een spirituele manager. Hij voerde niet alleen een jaarlijkse werknemers-enquête in met vragen als 'voel je je vrij om over gevoelens te praten', ook drong hij het waterverbruik terug (winst 1,5 miljoen per jaar), schakelde hij over op groene stroom en introduceerde hij de 'constructieve dialoog' tussen elkaar vijandig gezinde werknemers.

Vooralsnog zijn spirituele leiders dun gezaaid in Nederland, aldus Van Praag, die koningin Beatrix roemt als lichtend voorbeeld (“luister maar naar haar kersttoespraken”) en de problemen bij Philips en Fokker wijt aan gebrek aan spiritualiteit.

Wie er voor kiest om verder door het leven te gaan als spiritueel leider, moet ernstig rekening houden met obstakels, waarschuwt Van Praag. Immers, gevoelens zijn taboe in de macho-cultuur van het zakenleven en onderschat ook de zware keuzes niet waarvoor de spiritueel leider wordt gesteld. Accepteer je elke opdracht als het bedrijf verlies maakt? Zijn sjieke diners geoorloofd als je duurzaamheid en bewustzijn predikt? Mag je mensen ontslaan alleen omdat de aandeelhouder om meer winst schreeuwt? Ook spiritueel expert Van Praag, die een Bijbel had meegenomen om het gedeelte uit de Bergrede over God en Mammon voor te lezen, ontkomt niet aan dergelijke dilemma's, bekende hij edelmoedig. “Ik ben tegen de hogesnelheidslijn, maar ik ben wel als adviseur betrokken bij het project.” Het blijft tobben voor de spiritueel leider.

    • Friederike de Raat