'Sorrypas' na staking België

BRUSSEL, 22 NOV. De Belgische spoorwegen hebben nog geen privatiseringsplannen. De Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) is nog aan het studeren op mogelijkheden van privatisering. Het is de bedoeling dat midden volgend jaar concrete plannen gereedkomen.

De boeken van de Belgische spoorwegen over vorig jaar werden afgesloten met een winst van 506 miljoen frank (ruim 27 miljoen gulden). Dat lijkt mooi, maar die winst was wel te danken aan een overheidssubsidie van 25,6 miljard frank (1,4 miljard gulden). De totale omzet van de NMBS bedroeg vorig jaar 46,5 miljard frank (ruim 2,5 miljard gulden).

Dit jaar is er nog maar weinig gestaakt bij de Belgische spoorwegen. Maar vorig najaar des te meer. Om vaste reizigers te compenseren voor het ongemak werden 311.000 'Sorrypassen' uitgedeeld, die geldig waren voor een heen- en terugreis voor twee personen.

In februari is met de vakbonden een sociaal protocol gesloten. Daarbij is overeengekomen dat de werknemers 1,65 procent van hun loon inleveren in ruil voor het verkorten van de werkweek van 38 uur tot uiteindelijk 36 uur in 1999. De NMBS gaat ervan uit dat vanaf dit jaar in drie jaar tijd een minimale verhoging van de arbeidsproduktiviteit wordt bereikt van 7,5 procent. De directie van de NMBS heeft toegezegd dat het aantal arbeidsplaatsen (nu 41.000) in tien jaar met vijfduizend zal worden ingekrompen. Oorspronkelijk was het plan om 10.000 arbeidsplaatsen op te heffen.

De bonden hebben ook de toezegging afgedwongen dat zo weinig mogelijk werk naar ondernemingen buiten de NMBS wordt uitbesteed. Ook de werken als gevolg van nieuwe investeringen worden zoveel mogelijk door eigen spoorwegpersoneel uitgevoerd. Uitzendkrachten mogen slechts in uitzonderlijk dringende gevallen en voor korte tijd worden ingezet.

Bij de Belgische spoorwegen is het streven om meer deeltijdbanen tot stand te brengen. Reden daarvoor is niet alleen een grotere vraag naar deeltijdwerk. De directie van de NMBS wil er ook gebruik van maken om oudere werknemers voor hun pensionering korter te laten werken. Ook worden de deeltijdbanen gebruikt om een werkweek te kunnen organiseren van vier dagen van acht uur. Wie zo vier dagen werkt krijgt negentig procent van het normale loon uitbetaald.

De klantvriendelijkheid van de Belgische spoorwegen wordt volgens enquêtes van de onderneming zelf niet altijd hoog gewaardeerd. De NMBS kijkt bij de treinenloop niet op vijf minuten vertraging. Tien procent van de treinen had volgens gegevens van de spoorwegen vorig jaar bij vertrek of aankomst een vertraging van meer dan vijf minuten. De reizigers kenden de NMBS voor het geheel van de dienstverlening het cijfer 6,9 op 10 toe, dat was een daling met 0,1 procent ten opzichte van 1994. Veel klachten zijn er over het gebrek aan netheid in de treinen. Het spoorwegpersoneel heeft een goede reputatie bij het publiek en de Belgische spoorwegdirectie meent dan ook dat zij begrip krijgt “voor de moeilijke omstandigheden waarin zij vaak moet werken”.

Het Belgische spoorwegnet beloopt totaal 5.915 kilometer. Dit jaar heeft de NMBS een tienjarenplan voor investeringen vastgesteld. De Belgische spoorwegen willen in die periode zelf 15 miljard frank (825 miljoen gulden) investeren in modernisering van materieel en spoorlijnen. De Belgische overheid wil in diezelfde periode 227,6 miljard frank (12,5 miljard gulden) in infrastructuur voor de spoorwegen investeren, waarvan een deel bestemd is voor hogesnelheidslijnen naar Frankrijk, Nederland en Duitsland. Bovendien moet in diezelfde periode een aparte financieringsmaatschappij 79 miljard frank (4,3 miljard gulden) in de hogesnelheidslijnen steken.