Netmanager is zegen of ramp voor omroepen

Staatssecretaris Nuis wil voor iedere televisiezender een 'net-coördinator' aanstellen. Op Nederland 1 hebben de omroepen de programmering al uitbesteed. Een 'avondje AVRO' is niet meer.

HILVERSUM, 22 NOV. Een billboard met daarop 'Nederland 1' beslaat een hele wand van de kamer van de netmanager. Wegens privé-omstandigheden kan G. Hulshof zelf niet aanwezig zijn, maar de twee andere leden van het netmanagement (hoofd schemazaken A. de Raad en marktonderzoeker M. Peek) kunnen volgens hem even goed de nieuwe formule van Nederland 1 uitleggen. Daar hebben sinds 1 september de omroepen AVRO, KRO en NCRV niets meer te zeggen over het tijdstip waarop hun programma's worden uitgezonden. Dat doet voortaan het 'netmanagement'. En klaarblijkelijk met succes. Van de drie publieke netten heeft Nederland 1 inmiddels het grootste marktaandeel (13,6 procent).

De netmanager. Hij is het symbool van de afbrokkelende verzuiling in Hilversum. Een avondje AVRO is niet meer. Vijf jaar geleden had niemand nog durven denken dat de omroepen - bekend om hun navelstaren - ooit een deel van de programmering uit handen zouden geven. Nu vullen de omroepen op Nederland 1 nog maar vijfenzeventig procent van hun zendtijd zelf in. Voor de invulling van de overige vijfentwintig procent zijn zij afhankelijk van het inzicht van de netmanager. Als die in 'zijn' programmering bijvoorbeeld nog een jeugdprogramma mist, doet hij een beroep op het budget en de programmamakers van een van de omroepen.

De eerste grote klus van het netmanagement was het actualiteitenprogramma Netwerk; de samenvoeging van KRO's Brandpunt, NCRV's Hier en Nu en AVRO's Televizier. Hulshof besloot de rubriek pal achter het Journaal te plaatsen en gaf AVRO en NCRV de opdracht om een bulletin extra in de week te maken, zodat de kijker voortaan zes keer per week kon terugvallen op Netwerk. Het werkte. Ruim een miljoen mensen kijkt nu elke avond naar Netwerk. Het reserveren van de late avond voor documentaires is een ander besluit van het netmanagement geweest. “Als documentaires alsmaar op een ander tijdstip worden uitgezonden, kan de kijker er geen touw meer aan vast knopen”, zegt Peek.

De macht van de netmanager doet soms pijn. In de KRO-villa zullen ze niet vrolijk zijn geworden van het besluit om 'de prestigieuze Britse drama-serie Pride en Prejudice' 's avonds laat uit te zenden. En toen de netmanager ooit op bezoek was bij de AVRO, hadden ze hem gevraagd: 'Gerard, hou jij eigenlijk wel van kunst?' Bij die omroep zijn ze namelijk bang dat hun culturele programma's in de programmering worden weggemoffeld. Maar over het algemeen leeft de opvatting dat wat goed is voor Nederland 1, ook goed is voor de afzonderlijke omroepen.

Dat de samenwerking op Nederland 1 redelijk voorspoedig verloopt, is te begrijpen. De achterbannen van de drie omroepen vertonen overeenkomsten en alledrie streven ze naar een breed, gevarieerd programma-aanbod. Anders ligt dat op Nederland 2 (TROS en EO) en Nederland 3 (VARA, NPS en VPRO). De aanhang van de TROS lijkt in weinig op die van de EO en waar de VPRO de publieke taak wil 'uitzuiveren', verzet de VARA zich ertegen om 'een cultureel getto' te worden. Wil men op die netten eigenlijk wel de macht afstaan?

“Graag”, roept EO-programmadirecteur A. de Boer uit. “Nu is het een mootje TROS, een mootje EO en een mootje Teleac. Het is vitaal voor de uitstraling van het net dat iemand de eindverantwoording heeft.” Al erkent hij dat op Nederland 2 het werk van de netcoördinator - TROS-man B. Bremer loopt zich warm - “zeker niet makkelijk” zal zijn. Bij de TROS doen ze liever nog geen mededelingen over de samenwerking. En volgens directeur televisie van de VPRO H.M. van den Brink kan de netcoördinator “een ramp of een zegen” zijn. Van den Brink: “Een ramp als de drie netcoördinatoren zich ten doel stellen zonder meer het bereik van elk net te vergroten.” Dan zullen ze volgens hem het meest voor de handliggende middel kiezen: op prime time de programma's plaatsen die de meeste kijkers trekken. “Dan zullen de drie netten steeds meer op elkaar gaan lijken en weet ik wel wat de politiek over vier jaar zal besluiten”, zegt hij. Maar de netcoördinatoren kunnen volgens hem 'een zegen' zijn als ze zich inzetten om de verschillende netten 'een eigen gezicht' te geven. Van den Brink maakt de vergelijking met een dagbladuitgever. “Die is er ook het meest bij gebaat als de titels die hij uitgeeft zoveel mogelijk van elkaar verschillen.”

Het is misschien niet voor niets dat Nuis voor de nieuwe bestuursvoorzitter van de publieke omroep zoekt naar iemand 'van het type Pierre Vinken' (voormalig uitgever, red.). Dat Nuis voor de nieuwe Raad van Bestuur op zoek gaat naar 'zakenmannen', daar kunnen de omroepen nog wel inkomen. Maar als de netcoördinatoren ook al van hoger hand worden aangesteld, is het einde volgens het NOS-bestuur zoek. De zo vurig verlangde 'pluriformiteit' van de omroep zou dan in gevaar komen.

Maar in de AVRO-villa haalt manager cultuur K. van Twist zijn schouders op. “Onzin”, meent hij. “Als hij maar verstand van programma's heeft.” Maar Van Twist begrijpt het wel. Hij heeft het op Nederland 1 zelf ondervonden: “Macht afstaan geeft verdriet.”