Fractielid Giskes licht discussienota over nieuw fiscaal beleid toe; D66 wil herwaardering belastingmoraal

Het kabinet-Kok presenteert begin volgend jaar een visie op het belastingstelsel voor de volgende eeuw. Anticiperend presenteren de regeringsfracties hun ideeën. De D66-fractie pleit voor een herwaardering van de belastingmoraal. “Met belasting koop je beschaving.”

DEN HAAG, 22 NOV. “We moeten af van het imago dat belasting betalen voor de dommen is en dat je maatschappelijke status wordt afgemeten aan het aantal fiscale constructies.”

Francine Giskes, de fiscaal woordvoerster van de D66-fractie in de Tweede Kamer, licht een discussienota toe over een nieuw fiscaal beleid die ze vandaag, aan de vooravond van een D66-congres, presenteert.

Rode draad is dat belasting betalen bij een geciviliseerde maatschappij hoort. “De discussie over lagere tarieven is klets als je ook niet tegelijkertijd aangeeft welke taken de overheid niet meer moet vervullen”, aldus Giskes. Het bestrijden van fiscale constructies heeft in de opvatting van D66 een grote prioriteit.

“Staatssecretaris Vermeend van Financiën heeft de zogeheten nulinkomens aangepakt (mensen die met een aanzienlijk inkomen er door middel van constructies in slagen geen cent belasting te betalen, red.).

Dat juichen wij toe. Het element van draagkracht moet weer een wezenlijk onderdeel worden van het belastingsysteem.''

De fiscaal woordvoerster is tegen één tarief in de loon- en inkomstenbelasting.

“Ik heb niet de illusie dat mensen met hoge inkomens dan wel normaal belasting gaan betalen. Ook dan zullen ze naar aftrekposten en constructies zoeken om hun belastingen te drukken.” Giskes pleit daarom voor een ander belastingstelsel waarbij loon, rente en dividend tegen verschillende tarieven worden belast; een zogeheten analytisch systeem. In het bestaande, synthetische systeem wordt alles bij elkaar opgeteld en vervolgens belast. “Een analytisch systeem is minder fraudegevoelig - fiscale constructies zijn bijna niet mogelijk - en politieke prioriteiten kunnen beter tot hun recht komen.”

Zo wil D66 milieuvervuilende activiteiten zwaarder belasten en de opbrengst gebruiken om de lasten op arbeid te verlichten. Dit zou ook kunnen door meer BTW (indirecte belastingen) te heffen en minder directe belastingen, zoals loon- en inkomstenbelasting. “Dergelijke verschuivingen hebben gunstige effecten op de werkgelegenheid en het kabinet zou iedere mogelijkheid moeten benutten om de afruil te realiseren.”

Voor de vermogenswinsten wil D66 een nieuwe belasting introduceren, de zogeheten vermogenswinstbelasting. Wanneer bijvoorbeeld een huis, boot, schilderij, sieraden in waarde stijgen, wordt bij verkoop een belasting geheven over de waardevermeerdering. Giskes: “Met arbeid verwerf je inkomsten en die worden belast. Het is logisch om ook de inkomsten die je verwerft met een vermogen te belasten. Ter compensatie zou de bestaande vermogensbelasting worden afgeschaft.” In het kader van het herijken van het belastingsysteem wil Giskes alle aftrekposten tegen het licht houden. “Dat geldt ook voor de fiscale behandeling van de eigen woning.” Prominente PvdA'ers als Kok, Melkert en Vermeend willen ook in een volgende kabinetsperiode niet tornen aan de hypotheekrente-aftrek.

Giskes is eerder dit jaar door de D66-fractie teruggefloten omdat ze de aftrek van de hypotheekrente ter discussie stelde.

“Voor D66 is de beperking van de hypotheekrente-aftrek niet aan de orde”, aldus een 'corrigerend persbericht' van de fractie.

Giskes nu: “De hypotheekrente staat op dit moment niet ter discussie. Maar als je de pretentie hebt om het belastingstelsel voor de volgende eeuw te bedenken, dan moet je over de legitimiteit van alle belastingen en aftrekposten durven na te denken. Dus ook de overdrachtsbelasting, het huurwaardeforfait en de hypotheekrente. Het is een onderwerp dat een serieuze discussie verdient. Dan vond ik eerder dit jaar, dat vind ik nog steeds.”

D66 wil de grondslag, het bedrag waarover belasting wordt geheven, verbreden om zo de tarieven te verlagen. Dat zou onder meer kunnen door te schrappen in de aftrekposten. De PvdA-fractie pleit bijvoorbeeld voor de introductie van een systeem van heffingskortingen (tax credits) waarbij alle aftrekposten die niet te maken hebben met het verwerven van het inkomen tegen één tarief worden afgerekend, bijvoorbeeld het tarief van de eerste schijf.

“Ik vind het ook vreemd dat kosten voor ziekte bijvoorbeeld tegen zestig procent worden afgetrokken. Maar ik wil eerst alle voor- en nadelen van zo'n systeem in kaart brengen voordat ik er een politiek oordeel over uitspreek.”

Giskes vindt dat een belastingsysteem geen invloed mag hebben op de vorm van samenleven. Maar zelfs onder het paarse kabinet is het tot nu toe niet mogelijk gebleken de kostwinnersfaciliteit af te schaffen.

Het CDA is de felste pleitbezorger van deze faciliteit, waarbij de kostwinner fiscaal wordt bevoordeeld ten opzichte van tweeverdieners.

Giskes: “Het is triest dat PvdA, VVD en D66 er niet in slagen om deze achterhaalde regeling af te schaffen. Met PvdA en VVD zijn we nog technisch aan het sleutelen, maar het afschaffen van bestaande privileges is een moeizaam proces. Helemaal als je alle nadelige financiële effecten tot op de cent nauwkeurig wil compenseren.”

    • Cees Banning