Lapmiddelen worden verzwakt Ajax fataal

AMSTERDAM, 21 NOV. Na twee jaar toonaangevend voetbal te hebben gespeeld in Europa, dreigt voor Ajax een roemloos einde in de Champions League. Als gevolg van de nederlaag tegen Auxerre (1-2) kan normaal gesproken alleen een overwinning op de Grasshoppers in Zürich het voortbestaan van de Amsterdammers in het toernooi nog rekken tot de kwartfinales. Alleen als Auxerre thuis verliest van Glasgow Rangers is een gelijkspel voldoende.

Die dunne strohalmen hield Louis van Gaal gisteravond stevig omklemd. De vertrekkende technisch directeur hoopt voor het duel op 4 december op de terugkeer van Jari Litmanen (“in het verleden goed voor twintig goals en twintig assists”) én Frank de Boer, die kampt met een klein scheurtje in de enkelbanden en wellicht binnen afzienbare tijd weer inzetbaar is.

De lapmiddelen die Van Gaal tegen Auxerre moest benutten om deze spelers te vervangen, werden Ajax fataal. Hij koos voor Ronald de Boer als vervanger van zijn broer Frank in het centrum van de verdediging. Marcio Santos, de speler in wie Van Gaal eerder zijn vertrouwen opzegde, was immers geschorst. De teruggekeerde Bogarde begon als linkshalf en niet in de defensie, terwijl een gelijkspel genoeg was geweest. Van Gaal had in de laatste linie ook geen plaats voor de fitte Mariano Juan. Hij bleef op de bank zitten. Zelfs toen de coach zich na 22 minuten genoodzaakt zag om in te grijpen.

John Veldman was volgens Van Gaal niet meer te handhaven in het team omdat hij zijn directe tegenstander Bernard Diomede in het strafschopgebied twee keer vrij baan had gegeven. De eerste keer mikte de sterke linksbuiten de bal hoog in het net achter Van der Sar. Even later kopte Diomede op de paal. De onzekere Veldman werd naar de kant gehaald voor de 19-jarige jeugdspeler Arno Splinter. Van Gaal: “Nadat ik Veldmans teleurgestelde reactie zag bij dat doelpunt, wist ik voldoende. Zo'n moment blijft de hele wedstrijd door het hoofd van een speler spoken. Dan heeft hij geen zelfvertrouwen meer. Bovendien moest ik risico's nemen. Daarom leek het me beter Ronald de Boer weer een linie op te schuiven.”

Diomede kampte een groot deel van de wedstrijd met een uit de kom geschoten arm. Trainer Guy Roux weigerde hem te wisselen. Het weerhield Diomede er niet van een keer snoeihard op de lat te schieten. Even later viel de gelijkmaker van Babangida aan de andere kant; nog wel met links ingeschoten terwijl de Nigeriaan op die voet tot nog toe alleen kon staan. Maar in de tweede helft kreeg Ajax weer een tegentreffer door een inschattingsfout van de defensie.

Nadat De Boer op de flank een duel verloor van Taribo West, kon de geheel vrij opgekomen Steve Marlet de Franse kampioen op een definitieve voorsprong zetten. Van Gaal weet dit cruciale moment aan een gebrek aan kwaliteit. “Als je drie basisspelers mist in de as van je elftal kun je verwachten dat het moeilijk wordt. Splinter heeft het buitengewoon goed gedaan, Melchiot en Willems (linksback, red.) redelijk. Maar je kunt van hen niet verwachten dat zij Blind en Frank de Boer kunnen vervangen.” Als een Franse journalist hem voorhoudt dat Auxerre in Goma, Lamouchi, Zelic, Denaiud en Rabarivony ook belangrijke spelers miste, wijst Van Gaal op het spelbeeld. “Het gaat om kleine verschillen, details. Een paar momenten hebben de wedstrijd beslist.”

Een lichtpuntje bij Ajax was het optreden van Arno Splinter. Eenmaal slechts had hij in het eerste team gespeeld: tegen Fortuna. Zijn eigenlijke vuurdoop doorstond hij prima. Splinter had de moed, maar ook de opdracht, om vanuit de laatste linie de bal over twintig, dertig meter te versturen naar een medespeler. Het merendeel van de passes kwam aan. Hij glom van trots toen hij hoorde dat Van Gaal tegenover de internationale pers verklaarde dat hij een marvellous game had gespeeld. Maar toen hij weer werd geconfronteerd met het resultaat, betrok zijn gezicht. “Als ik later terugdenk aan mijn Europese debuut zal ik altijd worden herinnerd aan deze nederlaag.”

Als negenjarig jochie kwam de inwoner uit Almere bij Ajax. Zo leerde hij van meet af aan functioneren in aanvallende systeem. Zijn MEAO-opleiding heeft hij opgegeven om een meerjarig contract af te dwingen. “Ik zal me de komende maanden gaan waarmaken. Maar ik heb Danny Blind, Frank de Boer en eventueel Marcio Santos nog voor me. Wellicht komt mijn tijd pas als Blind is gestopt.” Splinter is een type voetballer als Ronald Koeman, al moet hij zijn traptechniek nog perfectioneren. Hij bezit ook de negatieve eigenschap van Koeman; hij mist snelheid. Van Gaal: “Veldman heeft die snelheid wel. Maar je kunt veel compenseren met intelligentie, tactisch inzicht en persoonlijkheid.”

Buiten Splinter, de nooit versagende De Boer en een enkele actie van Marc Overmars viel er weinig te genieten van Ajax. Dani, invaller voor Wooter, lijkt de moed te hebben verloren nu hij voortdurend op zijn verdedigende taken wordt gewezen door Van Gaal. Patrick Kluivert, fel op de huid gezeten door Silvestre, maakt nog zelden een actie waarmee hij zijn benen riskeert. De bal gaat terug of breed. Dat moet zijn medespelers toch irriteren. Het zou er op kunnen duiden dat hij heeft gekozen voor een toekomst bij een andere club.

Ajax kan de komende vier weken voor de winterstop in een kansloze positie worden gemanoeuvreerd voor de landstitel én worden uitgeschakeld in de Champions League. Wat de resultaten ook mogen zijn, het lijkt zinvol dat bestuur en technische staf in de winterpauze nog eens op een rijtje zetten hoe het zover kon komen. De nieuwe trainer zou daarbij betrokken moeten worden, zodat hij zich al kan bezighouden met het aan- en verkoopbeleid voor volgend seizoen. Want blessuregolf of niet, zo'n vrije val kan een topclub als Ajax zich niet permitteren.

    • Erik Oudshoorn