Geen succes voor Jeltsin; Bemiddeling Wit-Rusland lijkt mislukt

MINSK, 21 NOV. De poging van de Russische leiding om te bemiddelen in het hoog opgelopen conflict tussen de president en het parlement van het buurland Wit-Rusland is vrijwel zeker op een mislukking uitgelopen.

De president van Wit-Rusland, Aleksandr Loekasjenko, weigerde gisteren te praten met de voorzitters van beide kamers van het Russische parlement, die voor de bemiddelingspoging naar de grensstad Smolensk waren gekomen. De president liet meedelen dat hij het “te druk” had. In werkelijkheid, zo vermoeden waarnemers, was Loekasjenko boos omdat de Russische premier Tsjernomyrdin niet naar Smolensk was gekomen. Loekasjenko liet weten te hopen Tsjernomyrdin morgen nog te spreken te krijgen. Maar in Moskou is gezegd dat Tsjernomyrdin morgen in Moermansk is en geen kans ziet met Loekasjenko te praten. De Russische bemiddelaars spraken in Smolensk wel met de voorzitter van het Witrussische parlement, Semjon Sjaretski.

Loekasjenko onderhield zich gisteren wel telefonisch veertig minuten lang met zijn Russische collega Jeltsin. Maar ook deze kon hem niet overhalen af te zien van zijn controversiële referendum over de uitbreiding van zijn bevoegdheden en de verlenging van zijn ambtstermijn. Het referendum moet zondag worden gehouden. Tijdens het gesprek gaf Jeltsin volgens zijn woordvoerder uiting aan zijn “diepe bezorgdheid” over de ontwikkelingen in Wit-Rusland.

Loekasjenko sloot een compromis uit. “Ik geef het referendum niet op. Duizenden mensen hebben hun stem al uitgebracht. We zullen het voltooien.” Loekasjenko heeft de stembussen al op 9 november laten openen - hetgeen overigens, omdat het in strijd is met de wet, voor de voorzitter van de Centrale Kiescommissie aanleiding was af te treden.

Het Constitutionele Hof van Wit-Rusland heeft gisteren gemeld een verzoek van het parlement om Loekasjenko af te zetten, te gaan onderzoeken. Als dat verzoek gegrond wordt geacht, kan het parlement Loekasjenko afzetten. Daarvoor is echter een tweederde meerderheid nodig. Het is onwaarschijnlijk of de critici van de president die meerderheid krijgen. De president heeft gezegd hoe dan ook een stokje te zullen steken voor elke poging hem af te zetten. Het parlement heeft laten weten bereid te zijn de afzettingsprocedure te staken als Loekasjenko afziet van het referendum.

In Moskou nam de Doema, het Russische parlement, gisteren een verklaring aan waarin Loekasjenko en het Witrussische parlement werden opgeroepen hun “goede wil” te tonen en naar een compromis te zoeken. De presidenten van de drie andere buurlanden van Wit-Rusland - Polen, Litouwen en de Oekraïne - gaven een gezamenlijke verklaring uit, waarin ze opriepen tot “een constitutionele oplossing” van het conflict in Wit-Rusland en voor “de respectering van de burgerrechten op basis van de universele principes van de democratie”. (Reuter, AFP, AP)