Een hedendaagse beeldenstorm; Met Zeus in bad

Het begon met de verkoop van gipsen konijnen voor campings en tuinen. Nu zijn de beelden van beroemdheden van vroeger en nu en van tijgers en tekkels niet aan te slepen. 'De vraag naar keizers loopt wat terug.'

Cadix, Rijksweg 1, Helvoirt. Openingstijden, ma t/m vr 09.00-18.00u. za tot 17.00u. Inl 0411-641828

Temidden van de weilanden met rood- en zwartbonte koeien verrijst plotseling een naakte Griekse krijger. Naast hem staat Marie-Antoinette, een schalks lachje om de lippen. Beethoven kijkt boos naar Bacchus die flirt met Diana.

“Die naakte Griekse krijger is een kopie van een oud beeld dat ooit in de Middellandse zee werd gevonden”, zegt Toine van de Ven, bedrijfsleider van Cadix, een van de oudste en grootste beeldengieterijen van Nederland. Even voorbij het Brabantse Helvoirt liggen showtuin en winkel waarin 1200 verschillende betonnen beelden en objecten staan. “Ik raak wel eens de kluts kwijt”, zegt hij, wijzend op een buste van een dame. “Dat is Anna Crostina, maar wie dat was, geen idee meer.”

Bij de ingang van de winkel houden een hazewind en een basset de wacht; ook het dierenrijk is in overvloed vertegenwoordigd. “Er zijn bull-dogs, Sint Bernhards, ganzen, leeuwen, tijgers en tekkels, maar de basset is de onbetwiste best-seller.”

Een kwart eeuw geleden begon directeur Harry Berkelmans met de verkoop van gipsen konijnen op campings en markten. In het kielzog van de cocoon-trend in de jaren tachtig, toen Nederland massaal interieur- en tuingek werd, ontstond er grote vraag naar barokke en klassieke beelden. “Iedereen wilde opeens een David van Michelangelo in de hal, een fontein met halfgod in de tuin en een Ionische zuil met borstbeeld in de huiskamer”, vertelt Van de Ven. “Wat voorheen als kitsch en burgerlijke rommel gold, werd toen razend populair en deze trend heeft zich als een olievlek uitgebreid. We gieten nu hoofdzakelijk in wit cement. En de beelden en fonteinen zijn haast niet meer aan te slepen.”

Cadix levert inmiddels aan tweehonderd zaken door heel Nederland en kreeg recent bestellingen uit Japan, Australië en Amerika. Bestond de cliëntèle van hun particuliere vestiging voorheen hoofdzakelijk uit Gooise dames, tegenwoordig komen de klanten uit alle lagen van de bevolking. Van de Ven: “We leveren aan alles en iedereen. Van gewone burgers tot trendsetters, yups en vips. René Froger bestelde bijvoorbeeld achttien Ionische zuilen voor zijn huis en Böhm, die schaker, wilde weer een buste van Caesar. De vraag naar componisten en keizers lijkt trouwens een beetje terug te lopen. De huidige trend is realistischer en minder tierlantijnerig. Dit jaar doen de kinderen, konijnen en honden het heel goed. Maar ja, volgend jaar zijn de borstbeelden weer favoriet. Daar is geen pijl op te trekken.”

Bij beeldengieterij Het Schippertje in Harderwijk zijn de cupido's dit jaar een bestseller. “De vraag naar engelen in alle soorten, maten en standen, is overweldigend”, aldus bedrijfsleider Arjen van de Kamp. “De laatste tien jaar is het in de beeldenbranche überhaupt ongelooflijk hard gegaan. Door het hele land zijn er nu van die garagegieters, zoals wij dat noemen, die proberen een graantje mee te pikken.”

Deden de professionele beeldengieterijen voorheen hoofdzakelijk in de lente en zomer goede zaken, nu gaat het 't hele jaar door en verwerkt Cadix jaarlijks zo'n vijfhonderd ton wit cement. Het duurste object, de Symphony-fontein, weegt 12 ton en kost vijfentwintigduizend gulden. Het goedkoopst is een kuiken voor zes gulden.

Een echtpaar stapt de winkel binnen en bestelt een Ionische zuil. “We willen geen barok”, zegt de man. “Deze zuil is mooi strak en komt in onze tuin te staan. Zetten we er een grote schaal op, met planten. Teveel tierlantijen hoeft van ons niet.”

De meeste klanten slaan bescheiden in, maar er zijn enkele die-hards die hun tuin en huis volbouwen met klassieke beelden. “Je moet wel maat houden”, vindt Van de Ven. “En een huis moet het kunnen hebben. Italiaanse of Franse balustrades en poortbollen zijn prachtig, maar moeten bij een huis passen. En de beelden horen een onderdeel te vormen van het interieur of de tuin, niet andersom.”

Enkele jaren geleden werd de meubeltak ingevoerd. De witte consoles, ornamenten, tafels, vazen en schouwen blijken een succes te zijn. “In mijn slaapkamer staan twee consoles en in de huiskamer hebben we een witte Empire-schouw laten plaatsen”, zegt dochter Elke Berkelmans. “Ons huis had geen charme en nu wel. Zo'n schouw haalt het interieur op. Een zandstenen schouw is duur, marmer is helemaal onbetaalbaar en deze kost iets meer dan duizend gulden.”

Zowel de beelden, fonteinen als de meubelstukken kunnen ook in kleur worden gegoten. Goethe in het groen, een schouw in het paars en een fontein in het rood. “Maar de meeste mensen kiezen voor gepatineerd wit vanwege het marmereffect, dat aanzien geeft.” Het bedrijf levert eveneens een exclusieve badkamerlijn die bestaat uit een engelenreliëf en een tegelwand waarin de bustes van Marie-Antoinette en David verzonken liggen. Op bestelling kan men badderen tussen Zeus en Mozart.

Van de Ven: “Een beeld gieten is niet moeilijk, maar je moet goede mallen hebben, de gietnaden mooi kunnen wegwerken en de patineertechniek beheersen. Stel dat er vraag is naar een koningspoedel, dan geef ik een van onze kunstenaars de opdracht een koningspoedel te maken en laat ik er een mal van maken. Of we gaan op zoek naar een bestaand model dat ouder is dan 50 jaar, in verband met de rechten. Daar moet je ontzettend mee oppassen, want voor je het weet heb je een proces aan je broek. Dit bedrijf heeft in onwetendheid een keer een schaap in productie genomen, waarop nog rechten bleken te rusten. Dat heeft ons erg veel schapen gekost. Een groot deel van onze mallen kopen we nu op in het buitenland. Waar? Dat is geheim.”

    • Alice Fuldauer