De chipknip is er, maar ermee betalen kan niet

ROTTERDAM, 21 NOV. Honderdduizenden Nederlandse rekeninghouders ontvingen de afgelopen weken van hun bank een gloednieuwe pinpas, met daarin een kleine chip: de chipknip. Wie gebruik wil maken van het betaalmiddel van de toekomst staat een teleurstelling te wachten: in winkels, cafés, restaurants of het openbaar vervoer kan je er nog nauwelijks mee terecht, spaarprogramma's van detaillisten werken nog niet op de chipknip en in een PTT-telefooncel ben je ook niet welkom.

Vóór het einde van dit jaar hadden er 80.000 acceptatiepunten voor de chipknip moeten zijn, maar daarvan zijn er nog maar enkele honderden gerealiseerd, zo zegt een woordvoerster van ABN Amro. Een publiciteitsgolf van de banken moet het publiek doordringen van het gemak van de chip - betalen, bellen, sparen en elektronisch bankieren zijn nu mogelijk met één kaart. De maatschappelijke introductie van de chipknip komt echter maar moeizaam op gang,doordat techniek en logistiek achterlopen bij de bancaire ambities.

Zo kan 's lands grootste supermarktketen Albert Heijn volgens een woordvoerster pas vanaf de zomer van 1997 chipkaarten accepteren, terwijl de PTT volgens eigen zeggen nog zit te wachten op een verzoek van de banken om de telefooncellen geschikt te maken voor de chipknip. Veel detaillisten vinden bovendien de chipkaarten te duur. MKB-Nederland, de belangenclub van zelfstandige detaillisten, adviseert zijn leden voorlopig maar even te wachten om een abonnement af te sluiten.

De haperende introductie van de chipknip is vooral het gevolg van de haast die de banken hebben om een concurrerende chipkaart van de Postbank, de chipper, de pas af te snijden. De Postbank wekte een jaar geleden grote woede op bij ABN Amro, Rabo en de andere banken door in zee te gaan met PTT Telecom bij de ontwikkeling van de chipper. Vanaf begin volgend jaar voorziet de Postbank zijn zeven miljoen rekeninghouders van deze 'multifunctionele kaart', waarmee behalve betaald ook gebeld kan worden in PTT-telefooncellen.

De overige banken wilden de Postbank per se voorblijven en hadden de landelijke introductie van hun chipknip al in september gepland. Toen dat onhaalbaar bleek, lieten zij weten dat vanaf eind oktober maandelijks een miljoen Nederlanders een pinpas met chip zouden krijgen. En die chipknip moest net als de chipper 'multifunctioneel' worden.

Het 'uitrollen' van de chipkaarten is nu op gang gekomen. Honderdduizenden Nederlanders in Haarlem, Eindhoven, Enschedé en Arnhem hebben inmiddels hun bankpas met chipkaart gekregen. De kaart kan worden opgeladen bij duizenden oplaadpunten bij de banken, maar veel mogelijkheden om het saldo te besteden zijn er nog niet.

Pag.25: 'Kaartlezers' niet op tijd geleverd

Deze week krijgen de inwoners van tien andere steden hun chipknip. Het gehaaste tempo waarmee Nederland wordt voorzien van het nieuwe betaalmiddel heeft tot gevolg dat het aantal acceptatiepunten achterblijft bij de stroom chipkaarten. De banken gingen er in september van uit dat er in november tienduizenden verkooppunten zouden zijn waar met de chipknip kon worden afgerekend. Een woordvoerster van ABN Amro geeft toe dat dit niet meer gaat lukken. Inmiddels zijn enkele honderden kaartlezers geplaatst. Een woordvoerder van de Rabobank rept over “logistieke problemen” bij de leveranciers van de kaartlezers. De Rabo-woordvoerder verzekert dat de 80.000 acceptatiepunten eind januari wel gerealiseerd zullen zijn. “We zitten sinds maandag op een tempo van 1.000 betaalautomaten per dag.”

Maar voorlopig is van de bancaire slogan “snel en gemakkelijk betalen in winkels, cafés, restaurants, het openbaar vervoer, parkeerautomaten en bioscopen” nog geen sprake. Veel ondernemers nemen een afwachtende houding aan. Ze vinden de transactiekosten die de banken voor de chipkaarten in rekening brengen te hoog. De winkeliers gaan er vanuit dat op termijn de kosten van de chipkaart zullen dalen, net als in het verleden met de pinpas gebeurde.

Ook speelt een rol dat sommige bedrijven technisch gezien nog niet klaar zijn voor de chipkaart. Zo zal 's lands grootste supermarktketen Albert Heijn pas in de zomer van 1997 gecombineerde pin/chipautomaten gefaseerd invoeren in zijn filialen. Albert Heijn wil dat behalve voor betalen, de chipautomaat ook gebruikt kan worden voor spaarfuncties, zoals kristalzegels en Air Miles. Bovendien voert Albert Heijn een eigen chip-klantenkaart in, waarmee ook kan worden betaald. 's Lands grootste grutter is nog druk bezig zijn eigen backoffice hiervoor geschikt te maken. Nog moeizamer verloopt het met de andere functies die de chipkaart moet vervullen. Chipper en chipknip gaven de afgelopen maanden het ene na het andere persbericht uit: spaarprogramma's, telebankieren, elektronisch winkelen, bellen of studentenkaart; het is in theorie allemaal mogelijk.

Maar met de 'multifunctionaliteit' van de chipknip wil het ondanks alle publicitaire geweld nog niet zo vlotten. Zo is er voorlopig geen zicht op dat een belangrijke extra functie op de chipknip, bellen in PTT-telefooncellen, beschikbaar komt. Een woordvoerder van de PTT zegt dat de telefoonmaatschapppij “niet uitsluit” dat de telefooncellen ook op termijn geschikt worden gemaakt voor gebruik van de chipknip. “Er is wel informeel overleg geweest met chipknip, maar een daadwerkelijk verzoek hebben we nog niet ontvangen.”

Ook de manier waarop het spaarprogramma Air Miles moet worden ingepast in de chipkaarten stelt de deelnemende bedrijven voor problemen. Inmiddels is het blauw Air Miles-logo al verschenen op de chip/bankpas van ABN Amro, maar daarmee kan tot nu toe alleen worden gespaard bij de bank zelf en niet bij andere deelnemers aan het spaarprogramma.

De haast waarmee de banken hun chipknip invoeren blijkt ook uit het feit dat honderdduizenden mensen nu een kaart krijgen die in feite verouderd is. Tot eind dit jaar krijgen rekeninghouders een kaart met de cc60-II, een chip met een relatief beperkt geheugen. Vanaf januari vervangen de banken die chip door de veel krachtiger cc1000. Een woordvoerster van ABN Amro bevestigt dat mensen die in de toekomst gebruik willen maken van alle toepassingmogelijkheden van de chipkaart hun cc60 zullen moeten inwisselen voor een bankkaart met de cc1000-chip.

    • Paul Wessels