'Commerciële diplomatie' is nu handelsmerk VS

WASHINGTON, 21 NOV. De Amerikaanse buitenlandse politiek gaat zich meer richten op de handel. Die boodschap kreeg een dertigtal Nederlandse topmanagers, hoge ambtenaren en bedrijfsadviseurs kortgeleden van de Amerikaanse onderminister van Handel Stuart Eizenstat op een besloten bijeenkomst in Washingtons Jefferson Hotel.

Eizenstat is de architect van de nieuwe Amerikaanse exportpolitiek. De export steeg in drie jaar van 6 procent van het nationaal produkt naar 12,5 procent. “De groei van de werkgelegenheid in de Verenigde Staten is te danken aan de export”, zegt hij.

Stuart Eizenstat is een rijzende ster in de regering-Clinton. Hij wordt door sommigen getipt als de toekomstige minister van Handel, sinds de huidige minister, Mickey Kantor, kort na de verkiezingsoverwinning president Clinton heeft gezegd uit het kabinet te willen stappen net als een aantal anderen. Vierentwintig uur later zal de Amerikaanse parlementaire correspondent Larry O'Rourke het Nederlandse gezelschap cynisch vertellen dat onder Clintons regime het State Department naar een 'Export Department' groeit - “en of dat nu wel zo goed is”.

De Nederlanders waren onder leiding van KPN-voorzitter Wim Dik op een door het in Rotterdam gevestigde Atlantic & Pacific Exchange Program een week in sneltreinvaart door de Washington-scene gevoerd, en bij de bittere opmerking van O'Rourke knikten ze, want ze hadden het van Eizenstat allemaal al gehoord.

Zo kort na de verkiezingsvictorie was Eizenstat, de voormalige Harvard-professor en economisch adviseur van president Carter, ingehouden uitgelaten. Toen Clinton in 1993 het Witte Huis betrok troffen we, zegt hij in-tevreden, een voortstrompelende economie aan met een begrotingstekort van 290 miljard dollar. Nu staan we op 100 miljard, met een in de hand gehouden inflatie van onder de 5 procent en een werkloosheidspercentage van zes.

Drie jaar geleden stonden we stijfjes midden in deze wereld, niet in staat om in de wereldeconomie te concurreren. Nu we het budgettekort hebben teruggebracht zouden we met glans kunnen voldoen aan jullie Europese Maastricht-criteria en lid van de Economische en Monetaire Unie kunnen worden. Eenderde van de groei van ons nationaal produkt is tot stand gekomen door de export, die voor 11 miljoen banen heeft gezorgd, en in het jaar 2000 zal die export voor 16 miljoen banen zorgen.

Hij dreunt nog even door in een verkiezingsritme: “Globaliseren, dat is het nieuwe sleutelwoord. Wij houden in steden in het gehele land Advocacy Seminars, bijeenkomsten waar belangen van het bedrijfsleven worden behartigd, niet alleen voor de multinationale ondernemingen, die kunnen dat zelf wel, maar vooral voor het midden- en kleinbedrijf. Wij houden ook Raden voor het Bedrijfsleven (Business Councils), waar ondernemers en vertegenwoordigers van de regering bijeenkomen om na te gaan waar de handelsbelemmeringen, de barrières, zich voordoen en hoe ze te verlagen of uit de weg te ruimen. Dat gaat over unfaire praktijken, maar ook over smeergelden en omkoperij. Dat laatste is niet uitsluitend immoreel, het is ook schadelijk voor handel in het algemeen en jaagt alleen maar de prijzen omhoog.”

In verband daarmee houdt Eizenstats ministerie van Handel ook bijeenkomsten met het internationale bedrijfsleven, kortgeleden nog in Chicago, waar de Nederlandse delegatie onder leiding stond van Simon de Bree, de president van DSM. Eizenstat: “Daar is onder meer ook gesproken over de Europese gewoonte smeergelden aftrekbaar te doen zijn voor de belastingheffing. Dat gebeurt ook in Nederland en wij zijn daar faliekant tegen.”

Eizenstat legt uit dat de VS naar een wat hij noemt 'commerciële diplomatie' groeien. Dat geldt, zo zegt hij, voor Bosnië waar het vredesproces ondanks alles lijkt te gaan lukken, maar dat geldt ook voor Oost-Europa en Afrika. Meer handel brengt meer investeringen. Gevaren loeren om de hoek, onder andere de toenemende tendens naar protectionisme. Dat werkt niet. Na de Tweede Wereldoorlog heeft Amerika West-Europa weer op zijn benen gezet. Wat gebeurde er? Het leidde naar een 'win-win-situatie' voor alle partijen.

En China? Eizenstat: “Wij willen China in de Wereldhandelsorganisatie. Dat willen 31 andere landen ook. Maar China moet wel enige wil tonen op onze redelijke verlangens in te gaan, en er in elk geval over willen praten. Dat geldt voor de landbouw, dat geldt voor investeringseisen. Over veranderingen in de Chinese politiek moet nu gepraat worden, want als ze eenmaal lid zijn zullen ze niets meer willen veranderen.”

En de opkomende 'tijgers' in Zuidoost-Azië? “Wij zullen handelsmissies sturen naar de groeimarkten in die regio's, dat wil zeggen naar India, China, Hongkong, Brazilië, Argentinië, Turkije en Polen. Wij zullen handelskantoren openen in Shanghai en São Paulo.”

Over de houding van het Congres in deze kwesties is Eizenstat optimistisch. “De laatste drie maanden voor de verkiezingen begon het Congres Clinton te helpen. Men realiseerde zich - te laat - dat de obstructie van speaker Newt Gingrich de Republikeinen de verkiezingen zou kosten. Dat is ook gebeurd. Bedankt Newt! Er zijn signalen dat dit Congres het land regeerbaar kan maken.”