SGP-leider over late financiële steun Terpstra voor gehandicapten; 'Lege dop is half ei geworden'

Staatssecretaris Terpstra (Welzijn) hield lang vol geen extra geld te hebben voor gehandicapten. Maandag ging ze overstag. “Ik hoop dat ze ervan heeft geleerd”, zegt SGP-fractieleider Van der Vlies.

DEN HAAG, 20 NOV. “We moesten ons schamen. Dit kan zo echt niet.” De SGP-fractieleider B.J. van der Vlies zette vorige week donderdag zijn woorden kracht bij door ferm met de vuist op tafel te slaan. “Het is beschamend dat we zo moeten vechten om een paar centen.” Van der Vlies gaf met zijn boosheid de machteloze gevoelens van bijna de gehele Kamer weer bij het gehandicaptenbeleid van staatssecretaris Terpstra (Welzijn).

Ongeveer tienduizend gehandicapten staan op de wachtlijst voor een adequate opvang. Terpstra gedroeg zich in de Tweede Kamer als een ervaren boekhoudster. De wachtlijsten voor de gehandicapten vond ze weliswaar onaanvaardbaar groot, maar ze had nou eenmaal haar handtekening onder het regeerakkoord gezet. “Ik moet woekeren met beperkte middelen”, zei de VVD-staatssecretaris, “er is gewoon geen extra budget voorhanden.”

Volgens Van der Vlies kwam de boosheid van de Kamer niet zomaar uit de lucht vallen. “Mevrouw Terpstra is een opgewekt iemand die vertrouwen wekt, maar er komt een punt waarop je wat moet waarmaken. Als je dat op het beslissende moment niet kunt, dan is er natuurlijk een probleem. Vorige week was het punt gekomen dat ik dacht: nu is het afgelopen, nu moet er geld komen.”

Terpstra ging maandag niet nog eens de harde confrontatie met de Kamer aan. Ze ging alsnog overstag en schraapte veertig miljoen gulden uit de post 'kleine bouwkundige plannen' om de acute problemen in de gehandicaptenzorg in 1997 gedeeltelijk weg te werken. “Het lege ei is een halve dop geworden”, zegt Van der Vlies.

Normaal gesproken staat u bekend als een Kamerlid dat in alle rust zijn verhaal doet. Waarom was u vorige week zo gepikeerd?

“Het probleem van de wachtlijsten voor de gehandicapten is er al zo lang. Ze nemen toe en hebben een omvang die onverantwoord is. Daar ligt dan een politiek en emotioneel probleem, omdat we gehandicapten als volwaardige mensen moeten beschouwen. Er waren vorige week nota bene wel vele miljoenen beschikbaar voor toneelgezelschappen en cabaretgroepen en voor een AOW-plannetje van de coalitiepartners. Dat kan dan waardevol heten, maar deze onderwerpen dragen niet de emotionele waarde als de zorg voor gehandicapten. De politieke wil ontbrak bij Terpstra.”

Terpstra staat toch juist bekend als een bewindsvrouw die zich sterk maakt voor de bejaarden en gehandicapten?

“Ze heeft met haar enthousiaste gedrag heel veel mensen aan zich verbonden, maar die mensen vertrouwen er dan ook op dat bepaalde knelpunten worden opgelost. Bewindslieden moeten zich goed realiseren dat je makkelijk in een bepaald sfeertje iets belooft, maar je moet dat vervolgens wel waar kunnen maken. Als je teveel gaat beloven stel je je uiterst kwetsbaar op en kom je snel in een neerwaartse spiraal terecht. Het verwijt komt dan snel om de hoek kijken. Ik weet uit mijn eigen omgeving wat het is om een gehandicapt kind te hebben. Dat mag politiek geen rol spelen, maar het maakt je wel betrokken. Ik heb zelf ook een zoon die door een ernstige ziekte in zijn prille jeugd een onophefbare achterstand heeft opgelopen. Mijn oom en tante hebben mijn gehandicapt geboren neef opgevoed. Daar zijn ze dag in dag uit mee bezig geweest, ze konden nooit op vakantie. Dat is een geweldige daad van liefde, waar ik diep respect voor heb. Maar toen mijn oom ging dementeren en zou overlijden, moest mijn neef, die achterin de vijftig was, naar een instelling. Als iemand dan nog op een wachtlijst moet en dat gaat tijden duren, dan is er iets mis. Dat kan niet, dat mogen we niet dulden.”

De staatssecretaris is maandag over de brug gekomen en heeft veertig miljoen gulden extra beschikbaar gesteld. Heeft ze uw boosheid weg kunnen nemen?

“Het is natuurlijk wel vreemd dat er maandag opeens wel geld beschikbaar is. De staatssecretaris heeft nou eenmaal een heel krap budget, dat weten we allemaal. Die veertig miljoen gulden is natuurlijk een bedrag dat niet te versmaden is. Maar het is nog niet genoeg. Als we nu 75 miljoen gulden beschikbaar stellen, dan kunnen we het probleem in één keer goed aanpakken. Daarom heb ik ook een motie ingediend om uit de meevaller in de collectieve sector 35 miljoen voor de gehandicapten te gebruiken. Er was een lege dop, nu is er een half ei en we moeten naar dat hele ei toe.”

Het heeft dus geholpen om de staatssecretaris onder druk te zetten. Gaat u de volgende keer weer met de vuist op tafel slaan?

“Nee, dat soort emoties moet je alleen bewaren op momenten dat het echt gewenst is. Het moet geen spelletje worden. Het is misschien een strategie van de bewindslieden om de huid zo duur mogelijk te verkopen. Als we allemaal begrip voor haar strakke budget hadden getoond, was het geld er niet gekomen. Maandag bleek dat het blijkbaar helemaal niet op is. Je moet de druk weleens opvoeren in de politiek om je gelijk te krijgen. Onder druk wordt vaak beter gepresteerd. Ik denk dat ze eigenlijk heel erg blij is dat ze door de Kamer op de huid gezeten is, want dan heeft ze in ieder geval die veertig miljoen. Ze weet zelf als geen ander welke problemen er liggen. Ze moet zo niet meer naar de Kamer komen. Die veertig miljoen gulden had er ook donderdag kunnen zijn.”

Komt het weer goed tussen de Tweede Kamer en Terpstra?

“Dat denk ik wel, al zit ze wel in een moeilijke periode. De thuiszorg staat nog niet op de rails en de ouderenzorg is ook nog niet helemaal op orde. Ik hoop dat ze ervan geleerd heeft. Ze is enthousiast en opgewekt en dat moet ze blijven. Ze is nu wat gelouterder. Ze mag best nog eens met de duimen omhoog, maar alleen als er goede dingen verkocht kunnen worden.”