Rusland mengt zich in crisis Wit-Rusland

MOSKOU, 20 NOV. President Loekasjenko van Wit-Rusland lijkt mogelijk bereid tot een compromis over zijn omstreden referendum van zondag, nu behalve Westerse landen ook Rusland bezorgdheid toont over de politieke crisis in de voormalige Sovjet-republiek.

Een niet met name genoemde functionaris in Minsk zei gisteravond dat Loekasjenko tegenover de voorzitter van het Constitutionele Hof had laten doorschemeren bereid te zijn tot een vergelijk. Hij zou wellicht zijn poging willen opgeven om via een referendum bijna absolute macht te verkrijgen, als het Witrussische parlement de procedure stopzet om hem af te zetten. Loekasjenko zelf heeft in niets laten blijken dat hij wil inbinden. Zijn stafchef zei gisteren dat het referendum gewoon doorgaat. Hij voegde wel toe dat er “absoluut geen reden is om angst aan te wakkeren en te zeggen dat we dit conflict met geweld zullen oplossen”.

Het eerste teken van een mogelijk compromis kwam na bemoeienis van Moskou. Naar verluidt zou de Russische premier Tsjernomyrdin gisteren met Loekasjenko hebben getelefoneerd. Wit-Rusland geldt van alle voormalige Sovjet-republieken als het land dat zich nog het meest verwant voelt aan Rusland. Eerder dit jaar sloten beide landen een 'unie'. Jeltsin heeft vandaag telefonisch gesproken met Loekasjenko en met de voorzitter van het parlement in Minsk, Semjon Sjaretski, die Loekasjenko verwijt een dictatuur te vestigen.

Nadat president Jeltsin en Tsjernomyrdin gisteren - voor het eerst na Jeltsins hartoperatie - hun traditionele dinsdagse werkontmoeting hadden gehad, zei Jeltsins woordvoerder: “De president en de premier drukten hun bezorgdheid uit over de oplopende spanning [in Wit-Rusland], plus de hoop dat gezond verstand en het politieke compromis in de plaats zullen komen van ambities en confrontaties tussen politici.”

Dat was een heel andere toon dan Loekasjenko vorige week was tegengekomen na een toespraak in het Russische parlement. Hij werd toen uitbundig toegejuicht. De ultranationalist Vladimir Zjirinovski noemde hem zelfs “onze gemeenschappelijke president, nu Jeltsin er niet is”. Alleen de liberalen protesteerden tegen Loekasjenko door de zaal te verlaten.

De crisis in Wit-Rusland is dagelijks nieuws in Rusland. De toon van de verslaggeving is kritisch, zeker nadat Loekasjenko dreigde Russische journalisten het land uit te zetten en te verhinderen dat het commerciële kanaal NTV in Wit-Rusland te ontvangen is.

Gisteren protesteerden in Minsk de Franse, Britse, Italiaanse en Duitse ambassadeurs namens de EU tegen Loekasjenko's “illegale” referendum. De Poolse regering nam contact op met de regeringen van Litouwen en de Oekraïne om tot een regionaal initiatief te komen met het oog op de spanning in het gemeenschappelijke buurland.

    • Hans Nijenhuis