Met 75 meter per uur op weg naar Wit-Rusland

ROTTERDAM, 20 NOV. De afgelopen 36 uur heeft een vrachtrijder van Van der Wal Internationaal Transport twee kilometer afgelegd - omgerekend 75 meter per uur. “Ik sta nu zes kilometer voor de grens met Wit-Rusland”, luidt zijn laatste satellietbericht.

Directeur Henk van der Wal rekent hardop voor: “Als dat in dit tempo doorgaat is hij vijf dagen langer onderweg. Per wagen per dag ben ik grofweg duizend gulden kwijt. Ik heb er in totaal vijftig die op Rusland rijden, dus ga maar na, dat kost me klauwen vol geld.”

Zonder waarschuwing vooraf eisen de douaniers bij de grenspost Grodno tussen Polen en Wit-Rusland sinds vrijdag dat alle vrachtdocumenten in het Russisch zijn gesteld. De gevolgen laten zich meten in files, wachttijden en oplopende schadeposten. Duizenden vrachtwagens, sommige met bederfelijke waar, zijn inmiddels in Polen gestrand.

Oost-Europa-deskundige E. de Bruin van Transport en Logistiek Nederland (TLN) adviseert om over Finland naar Rusland te rijden. De branche-organisatie heeft maandag in een fax aan minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat gevraagd te protesteren tegen de onaangekondigde maatregel, die indruist tegen het door Wit-Rusland ondertekende TIR-transportverdrag.

“Er zit geen schot in, de rijen worden alleen maar langer”, zegt D. Andela van de verladersorganisatie EVO. Per dag voegen zich volgens hem enkele tientallen Nederlandse trucks bij de wachtenden. Twee chauffeurs zijn dinsdag na betaling van smeergeld (van 200 en 650 mark) de grens gepasseerd.

Volgens de meest recente informatie van de EVO worden Russische chauffeurs doorgelaten. “Wij vermoeden dat er sprake is van een impliciete boycot van Westerse bedrijven.”

Het lijkt erop dat de grensbeambten de nieuwe regel op eigen gezag hebben ingevoerd. Douane-autoriteiten in Moskou en Minsk (Rusland en Wit-Rusland vormen een douane-unie) ontkennen het bestaan van een decreet dat de vertaling van de vrachtdocumenten verplicht stelt. Het personeel bij de grensovergang bij Brest accepteert nog gewoon de Engels-, Frans- of Duitstalige vrachtbrieven, facturen en carnets, wat tot een toestroom van honderden vrachtauto's heeft geleid. Vanmorgen stond daar een sliert vrachtwagens van 34 kilometer.

“Een file van vijftien kilometer bij Brest is normaal. De gemiddelde wachttijd is daar een etmaal”, zegt E. de Bruin. Uit een onderzoek van Transport en Logistiek Nederland blijkt dat een vrachtwagen in 1994 gemiddeld 5,5 uur nodig had voor het passeren van een willekeurige grens in Oost-Europa. In 1995 was dat 11,5 uur - met beruchte uitschieters bij de Pools-Witrussische grens.

Chauffeur Lous Brandenburg, die bijna non-stop voor Van der Wal Transport op Moskou rijdt, wist het oponthoud te omzeilen. Hij is onder politiebewaking in een konvooi door Polen gereden, voorbij de onafzienbare file.

Warschau stelt het konvooirijden - tegen betaling van 550 mark - verplicht als de waarde van de lading een bepaalde limiet overschrijdt.

“Er staat één enorme lijn van rokende en stinkende trucks”, zegt Brandenburg vanuit Moskou, waar hij dinsdag is aangekomen. Het passeren van de file is een vorm van spitsroeden lopen. “Er stonden een paar chauffeurs met hamers te zwaaien, omdat ze vonden dat wij voordrongen.

Ik heb het wel eens meegemaakt dat de konvooirijders met kapotte ruiten en achterlichten bij de grens aankwamen.''

De route naar Moskou staat bekend als een hordenloop. “Je gaat van obstakel naar obstakel”, zeggen de chauffeurs. Voorbij de Oder beginnen de problemen: op slag veranderende regels en heffingen (waaronder een 'eco-tax'), verkeerd afgestelde weegbruggen, nep-douaniers en nep-agenten (mafia-achtige types in uniform die zich voordoen als functionarissen), prostituees die uit zijn op het beroven van de chauffeur, struikroverij.

Sinds 16 oktober wordt de Nederlandse vrachtrijder R. van Wolferen vermist in Wit-Rusland. Zijn truck is uitgebrand teruggevonden; de oplegger en de lading (een partij aanstekers) zijn spoorloos. Een Poolse chauffeur van een Nijmeegs transportbedrijf is vorig jaar bij Minsk overvallen. Hij is gekneveld in een bos teruggevonden met lichte verwondingen.