Chirac handhaaft 'risicofactor'

PARIJS, 20 NOV. Alain Juppé heeft weer een record erbij. Was hij al minister-president, voorzitter van de grootste regeringspartij en burgemeester van Bordeaux, sinds vandaag is hij ook de meest impopulaire premier van Frankrijk sinds dat systematisch gemeten wordt: 22 procent der Fransen vindt hem goed, 73 procent slecht.

Het oude record stond op naam van Edith Cresson, de socialistische premier die in maart 1992 gezakt was tot 23 procent gunstige opinies. Een paar dagen nadat zij dat dieptepunt had bereikt werd zij door president Mitterrand bedankt voor tien maanden haar best doen. Daar houdt de vergelijking op: terwijl Parijs gonst van geruchten over een op handen zijnde ingreep in de ministersploeg, schijnt het voor iedereen vast te staan dat Alain Juppé blijft zitten.

Allerlei kleine signalen die de afgelopen weken zijn gewisseld tussen de eerste elftalspelers van de grote politieke formaties duiden erop dat president Chirac heeft begrepen dat er iets moet gebeuren, maar dat hij het voorlopig zoekt in het herenigen van de hele neo-gaullistische familie. In de praktijk wil dat zeggen: de vrienden van Edouard Balladur, de verslagen presidentskandidaat uit 1995, worden weer in gratie aangenomen om samen sterk de parlementsverkiezingen van 1998 in te gaan. Het is de vraag of het grote publiek warm loopt voor zo'n beperkte wisseling van mannetjes, maar zo luidt de meest gehoorde prognose.

Een mogelijk scenario zou het volgende kunnen zijn. Jacques Chirac volgt deze week Wim Koks voetsporen en zoekt in Japan naar groei en waarheid, niet borend onder de grond, maar Frankrijk verkopend als een land dat met het oog op de toekomst bezig is zijn tekorten en oude gewoontes af te zweren. Na terugkomst zou de president eind deze week of begin volgende week de natie toespreken.

In Japan nam hij al een voorschotje: “Ik zou te ver gaan als ik zei dat mijn landgenoten onze politiek begrijpen, dat is heel normaal”, profeteerde de president-directeur van Frankrijk over de hoofden van de verblufte Japanse zakenlieden. Met andere woorden: de politiek is goed maar de mensen begrijpen haar nog niet, we gaan nog meer uitleggen. Sinds enige tijd hebben de zittende ministers opdracht veel en leuk beschikbaar te zijn voor de televisie. Opdat Juppé, die zelfs van een belastingverlaging een publiciteitsramp heeft weten te maken, het niet alleen hoeft te doen.

In die verwachte tv-toespraak, of kort erna, zou Chirac vervolgens bekendmaken dat hij een paar ministers heeft gevonden die nog beter zijn in uitleggen. Bijvoorbeeld Nicolas Sarkozy, nog steeds de trouwste adjudant van Balladur en oud-minister van Begrotingszaken, tevens handig woordvoerder van de regering-Balladur ('93-'95). Balladur, die de laatste dagen opvallend constructief spreekt over het regeringsbeleid, zou liever het burgemeesterschap van Parijs dan een ondergeschikte post in de regering van zijn niet-vrienden Chirac en Juppé incasseren. Voor het lot van Balladurs ex-getrouwen uit de campagne van vorig jaar, Léotard en Pasqua, wordt gevreesd. Léotard (oud-minister van Defensie) is als voorzitter van de tweede, de liberale regeringspartner UDF, een belangrijk man om te vriend te houden. Maar zijn harde kritiek van de laatste tijd duidt erop dat hij niet in de gunst is op het Elysée. Het zelfde geldt voor de anti-Europeaan Pasqua.

Rest de grote vraag: hoe lang houdt Chirac vast aan zijn bewezen risico-factor Juppé? Zo lang mogelijk, op grond van trouw, vriendschap en respect. Juppé is de zoon die Chirac nooit had. Juppé was bijna de enige die Chirac na al zijn nederlagen in een leven ten dienste van één ambitie, het Elysée, terzijde bleef staan. Chirac vindt hem briljant en denkt waarschijnlijk: zolang Juppé de hitte verdraagt, hoef ik er zelf niet in. Volgens veel partijgenoten nadert het moment dat Chirac uit lijfsbehoud toch een ander warmteschild nodig heeft. Zeker nu de socialisten gestaag aanzien herwinnen met hun economisch alternatief, is het niet ondenkbaar dat Juppé dit voorjaar veel meer tijd voor Bordeaux krijgt.

    • Marc Chavannes