Tenerife een Spaanse club met Duitse accenten

SANTA CRUZ, 19 NOV. Terwijl enkele Duitse bejaarden aan het strand met ontevreden gezichten naar een paar donkere wolken staren, werken de drie Duitse trainers van Club Deportivo Tenerife zich in het zweet. Hoofdtrainer Jupp Heynckes, hulptrainer Ewald Lienen en keeperstrainer Egon Coordes. Het frivole Spaanse voetbal wordt vanavond aangevuld met Duitse Diziplin und Laufpensum. Tegenstander Feyenoord is gewaarschuwd.

Het trainingscomplex van Tenerife is idyllisch gelegen tussen een paar rotsachtige bergen met uitzicht op de oceaan. Een grasveld en een half verhard veld vormen het oefenterrein. Enkele oude mannetjes kijken naar de verrichtingen van de spelers. Dat geen enkele stadgenoot in het eerste elftal speelt, zal de voetballiefhebber een zorg zijn. Ze houden van wit en blauw.

Op Tenerife wonen circa 600.000 mensen. Behalve toerisme is er weinig te verdienen en te verteren op het Canarische eiland. De werkloosheid is hoog, de armoede wordt gecamoufleerd door de voortdurende zonneschijn. Om de arme sloeber naar het stadion te lokken, heeft het clubbestuur vanavond gratis tickets ter beschikking gesteld voor alle seizoenkaarthouders. “We hebben een fantastisch publiek. Heel fanatiek”, zegt Heynckes. “Ik hoop alleen dat ze tegen Feyenoord geen rare dingen roepen als een donkere Feyenoorder aan de bal is”, refereert hij aan spreekkoren bij de wedstrijd Espanyol-Feyenoord.

De televisie heeft in het Spaanse clubvoetbal voor enorme veranderingen gezorgd. Tenerife, sinds 1989 actief in de Primera Division, ontvangt jaarlijks ongeveer vijftien miljoen gulden aan tv-inkomsten. Het meeste geld gaat op aan nieuwe spelers, het resterende bedrag aan het salaris van het Duitse trainerstrio. “Denk maar niet dat men een peseta aan het jeugdbeleid spendeert”, zegt Lienen met een olijke blik. “Alleen de derde keeper komt van Tenerife. Twee spelers komen van Gran Canaria. De rest wordt voor veel geld aangetrokken. Heel jammer natuurlijk, maar wij kunnen de cultuur niet gemakkelijk veranderen.”

Hulptrainer Lienen wenst niet als zodanig te worden aangesproken. Hij voelt zich sinds anderhalf jaar een partner van Heynckes. Ze speelden een seizoen samen bij Borussia Mönchengladbach, dat in de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig soms oogstrelend voetbalde. Heynckes was de technisch vaardige spits, Lienen was de harde draver aan de zijlijn. Heynckes was de correcte werknemer, Lienen was de eeuwige rebel. “Toen ik trainer werd en Ewald nog speelde bij Borussia, heb ik hem gewezen op al zijn fouten in het leven”, zegt Heynckes triomfantelijk. Hij doelt op de politieke activiteiten van Lienen, die zich vereenzelvigde met marxisme, de Grünen, de vredesbeweging en vrijwilligerswerk deed voor weeskinderen. Hij was een buitenbeentje. De aartsconservatieve voetbalbond heeft Lienen nooit een interland gegund, hoewel zijn speltechnische kwaliteiten onomstreden waren. “Misschien waren er nog betere spelers”, zegt hij met een twinkeling in de ogen. De keurige Heynckes speelde 39 interlands voor de Mannschaft.

Toen het rechterbeen van Lienen in 1981 werd opengereten door verdediger Siegmann van Werder Bremen, besloot de speler voor de rechter zijn gelijk te halen. Hij diende een aanklacht in tegen geweld en wilde een voorbeeld stellen. De rechter ging niet akkoord. “Men was van oordeel dat ik als voetballer risico nam om geblesseerd te raken”, herinnert Lienen zich.

Inmiddels zijn de lange haren, het vlassige snorretje en het sikje afgeschoren. Lienen gaat nu modieus gekleed en geniet van het leven op Tenerife. Zijn denkbeelden zijn minder extreem, hoewel hij nog steeds begrip toont voor zijn vroegere levenswijze. Het was een produkt van de jaren zeventig. “De wereld is veranderd, ik ook. Voor mijn ontwikkeling als mens was het nodig om destijds zo te handelen. De Duitse pers heeft mijn ideeën enorm opgeblazen. Omdat ik een bekende voetballer was, werd alles groot uitgemeten in de kranten. Men vergat dat ik voor alles een voetballer was en geen politicus.”

Als Lienen de Nederlandse verslaggevers een lift geeft en in zijn middenklasser door de Generaal Franco-straat van Santa Cruz manoeuvreert, blijkt de uiterlijke yup nog steeds politiek geëngageerd. “Ongelooflijk, zoiets. Franco is hier ooit begonnen met zijn verzetsstrijd. Maar hij is niet de enige dictator naar wie een straat is vernoemd. Tenerife heeft een slechte reputatie.”

Het racistische karakter van veel Spaanse eilandbewoners komt ook tot uiting in de scherpe afbakening tegenover het nabijgelegen Marokko. Om het vakantieparadijs te bereiken moeten de Marokkanen een omweg maken via het vaste land van Spanje. Het ontmoedigingsbeleid heeft er toe geleid dat de kolonie buitenlanders op Tenerife beperkt blijft tot (voornamelijk) Duitse toeristen en Duitse voetbaltrainers. 'Elk weekeinde gratis kijken naar de Bundesliga', adverteert een café in Puerto de la Cruz. Heynckes en Lienen voelen zich thuis op Tenerife.

    • Jaap Bloembergen