Sfeervol onbegrip over drugsbeleid in Lille

LILLE, 19 NOV. De opluchting is van de gezichten af te lezen als de zes Nederlandse Kamerleden het gesprek met hun Franse collega's hebben afgesloten. Hoewel het onbegrip over de standpunten over drugsbeleid nog groot is, is de ontmoeting niet uitgelopen op de inquisitie die werd gevreesd. Woorden als narco-état bleven uit; beschuldigingen over de vrije drugsmarkt in Nederland werden in zorgvuldig gekozen termen geuit.

Noord-Frankrijk wordt overspoeld met verdovende middelen uit Nederland, luidt de aanklacht die de Kamercommissie voor Justitie in Lille te horen krijgt. Die kreet, deze week herhaald in het paleis van de prefect van de Région Nord-Pas-de-Calais, heeft de betrekkingen tussen Nederland en Frankrijk niet verbeterd. Het bezoek aan Lille, Roubaix en Calais dat de commissie aflegt, moet een basis leggen voor een discussie over het drugsbeleid in Europa. De inzet van de Fransen is dat Nederland de coffeeshops sluit. De Nederlanders proberen duidelijk te maken dat repressief optreden het drugsprobleem verschuift naar de illegaliteit.

“Kijk eens naar de gevolgen van het Nederlandse drugsbeleid”, opent een Franse magistraat het gesprek. Dat de Nederlandse coffeeshops het leven van duizenden Franse jongeren ruïneren, behoeft op zijn minst enige nuancering, kaatsen Rabbae (GroenLinks), Dittrich (D66) en Van Oven (PvdA) terug. “Er mogen geen harddrugs worden verkocht”, legt Van Oven omstandig uit. Maar een onderscheid tussen hard- en softdrugs kent Frankrijk niet. Drugs zijn drugs, en drugs zijn slecht voor de gezondheid. Het toestaan van de verkoop ervan is niet aan de orde. “Maar in Frankrijk bestaat ook een gedoogbeleid”, proberen Dittrich en Rabbae. “Wie met een gebruikershoeveelheid wordt opgepakt in Frankrijk, wordt meestal niet vervolgd. Het enige verschil is dus de coffeeshop.” Vervolgens beginnen de Fransen weer over de coffeeshop. Hoewel de sfeer goed blijft, schiet de discussie niet op.

Er is iets anders aan de hand in Noord-Frankrijk, zo concluderen de Nederlandse Kamerleden. Zeker, de coffeeshops zijn ontegenzeglijk een probleem, en Nederland moet er alles aan doen om de overlast te beperken. Maar het echte probleem is in hun ogen de enorme sociale en economische malaise die de regio Lille in haar greep houdt. De werkloosheid ligt in buurten als Lille-Sud en Faubourg-de-Bethune rond de 25 procent; veelal gaat het om jonge Fransen van Noordafrikaanse herkomst. Huizen zijn slecht, criminaliteitscijfers hoog. Sommige buurten zijn vervallen tot no go areas: de politie komt er vrijwel niet meer. Alcoholisme en drugsgebruik zijn in deze buurten aan de orde van de dag. Van de 170.000 inwoners van Lille zijn er volgens schattingen 7.000 verslaafd aan heroïne. In heel Nederland zijn er ongeveer 25.000 verslaafden.

Gezien de lage drugsprijzen in Nederland, is het aannemelijk dat veel Noordfransen handel drijven met Rotterdam, vindt de Nederlandse delegatie. Om Nederland als zondebok voor alle problemen aan te wijzen gaat hun te ver. “Als Nederland niet bestond, zou het door de Fransen worden uitgevonden”, zegt Rabbae. “Iemand moet als bliksemafleider fungeren.” Toch wordt de toon die vorig jaar is gezet door president Chirac minder aangeslagen. Procureur-generaal Roger Tacheau vindt dat Nederland het aantal coffeeshops moet terugbrengen. “Zolang wij er in Frankrijk geen last van hebben, moet Nederland vooral zijn eigen beleid voeren.” Michel Ghysel, voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie voor drugszaken en verslaving, ziet vooruitgang in de samenwerking met Nederland. “Sinds twee jaar zijn er veel intensievere contacten tussen politie en justitie in Nederland en Noord-Frankrijk.”

De Nederlandse Kamerleden komen niet alleen naar Lille om te luisteren. Met name Rabbae deelt hier en daar een speldenprik uit. “Als het echt zo erg is in Nederland, waarom horen wij dan nooit klachten vanuit België”, vraagt hij aan de Fransen. Ook wil hij weten waarom Frankrijk de aandacht blijft richten op de drugs, terwijl het gebruik van alcohol en kalmerende medicijnen volgens de statistieken bijzonder hoog is in het land. Hij krijgt bijval uit onverwachte hoek. Het Franse Kamerlid Richir vergelijkt apotheken en kroegen in Frankrijk met legale coffeeshops.