Satire Stomme Koe! mist doel ondanks glansrol Labij

Voorstelling: Stomme koe! van Ben Elton, door het Haarlems Toneel. Spelers: Trudy Labij, Josée Ruiter, Jules Hamel, Arthur Boni en Arnoud Bos. Decor: Barbara de Vries. Regie: Andy Daal. Gezien: 17/11 in de Stadsschouwburg, Haarlem. Tournee t/m 26/4. Inl. 023-5420875.

De hoofdpersoon in de komedie Stomme koe! van Ben Elton is iemand die in Nederland niet bestaat: een columniste die dagelijks een eigen pagina in een grote krant vult met snibbig commentaar op het doen en laten van iedereen die beroemd is. En ook de intrige zou hier ondenkbaar zijn: een actrice die op die pagina een stomme koe met waggelende, gewatteerde dijen is genoemd, sleept de columniste voor het gerecht.

Wat in Engeland een reële situatie is - een jaar of tien geleden werd er een boete wegens belediging opgelegd aan een krant die over een actrice had geschreven dat her bum too big was - is in de Nederlandse verhoudingen hoogst onwaarschijnlijk. Zulke kranten hebben wij niet, en zulke libel laws evenmin.

Wat het Haarlems Toneel heeft bewogen juist dit stuk als luchtig intermezzo op het repertoire te zetten, is me dan ook niet duidelijk. Eltons spervuur van hardgekookte grappen snijdt hier geen hout. Weliswaar zijn ze door de (anonieme) vertaler met verve door Nederlandse equivalenten vervangen (Marco Bakker heet “een slaaptablet in smoking”), maar de kleurrijke belediging is bij ons geen journalistiek genre en carrières kunnen er al helemáál niet door worden geknakt.

Ook de angst om op de voorpagina's van de landelijke kranten als lesbiënne te worden ontmaskerd, is hier onbestaanbaar. Ondanks de zwakke plekken in de constructie wortelde Stomme koe! in eigen land tenminste nog in een herkenbare actualiteit. In onze ogen maken de personages zich voornamelijk druk om niets.

En druk maken ze zich. In de karikaturale regie van Andy Daal, en in een doordravend design-decor dat de knipoog er duimendik bovenop legt, werpen de acteurs zich met volle vaart in een avondje malligheid - en niet zonder succes. Vooral hoofdrolspeelster Trudy Labij, onder de vervaarlijk rode krulletjeshaardos van een echte bitch, krijgt met haar aanzienlijke komische talenten de lachers regelmatig op haar hand.

Maar meer dan dat is het niet. De scherpte is weg, de satire treft geen doel, de drijfveren van de personages hebben geen enkele bestaande achtergrond.

Eerlijk gezegd prijs ik me gelukkig in een land te leven waar Stomme koe! niet meer is dan een middelmatige klucht zonder enige betekenis. Maar het is me een raadsel waarom het Haarlems Toneel het stuk niet om diezelfde reden ongespeeld heeft gelaten.