Russische missie naar Mars eindigt in Grote Oceaan

ROTTERDAM / MOSKOU, 18 NOV. De Russische lancering van de Mars '96 is mislukt. Brokstukken van de uit koers geraakte sonde, die zaterdagavond vanaf de basis Bajkonoer in Kazachstan werd gelanceerd, zijn vanmorgen even na half drie Nederlandse tijd ten westen van Chili in de Grote Oceaan gestort.

Dit hebben Australische autoriteiten en woorvoerders van het Amerikaanse ruimtevaartcommando in Colorado Springs meegedeeld. De Mars-96, die september volgend jaar bij de Rode Planeet had moeten arriveren, viel door een falende vierde trap terug in de aardatmosfeer om daar grotendeels te verbranden. Restanten van het zeven ton wegende gevaarte kwamen neer op 1250 kilometer van Paaseiland.

Over de precieze oorzaak van de ramp kon een woordvoerder van het Russische vluchtleidingscentrum vanmorgen nog niets zeggen. De vierde trap van de Protonraket die de sonde na een aanvankelijk voorspoedige lancering richting Mars had moeten stuwen, weigerde dienst waarna het geheel een spiraalbaan richting aardoppervlak inzette. Aanvankelijk bestond de vrees dat delen van de sonde op Australië terecht zouden komen. Grootste zorg was dat de Mars-96 vier plutoniumbatterijen aan boord had die in het ergste geval waren opengebroken en de atmosfeer ernstig hadden vervuild. De batterijen, ieder ter grootte van een filmrolletje, bevonden zich in de twee pijlvormige 'penetrators' van de Mars-96, die zich op het eind van de vlucht met een klap in het oppervlak van de planeet hadden moeten boren. Die waren zo ontworpen om de warmteontwikkeling bij het binnendringen van de Marsatmosfeer te doorstaan. Om die reden, zo stellen deskundigen, hebben ze ook de terugkeer in de atmosfeer naar alle waarschijnlijkheid overleefd en liggen ze inmiddels 'veilig' op 6000 meter diepte.

In de batterijen was in totaal 270 gram plutonium-238 verwerkt. Dit materiaal - niet te verwarren met het plutonium-239 in kernwapens - is radioactief met een halveringstijd van 87,5 jaar en heeft geen militaire toepassingen. Plutonium is uiterst giftig en veroorzaakt bij inademing longkanker en, via opname in het bloed, botkanker. Het falen van de Mars-96 heeft de discussie over de veiligheid ten aanzien van het gebruik van plutoniumbatterijen in ruimtesondes doen opwakkeren. Volgend jaar vertrekt de Amerikaanse sonde Cassini op weg naar Saturnus en ook in dat ruimtevaartuig zijn plutoniumbatterijen verwerkt.