EMIL CONSTANTINESCU; Gematigd en rationeel

Toen vier jaar geleden Emil Constantinescu bij de Roemeense presidentsverkiezingen met 39 procent van de stemmen van Ion Iliescu verloor, verbaasde dat eigenlijk weinigen: de rijzige uitdager van de zittende president was noch wat zijn uiterlijk, noch wat zijn optreden betreft een politicus die in Roemenië aanspreekt: te geleerd, te intellectueel, te professoraal, te weinig de verbale krachtpatser, de krachtige leider - om niet te zeggen: de sterke man - aan wie velen in Roemenië, zeker buiten de steden, behoefte hebben.

Constantinescu was - en is - gematigd, rationeel en bescheiden, zo bescheiden dat hij nog steeds in een flatje op negen hoog in een lelijke voorstad woont, wat van heel wat andere politici, ook uit Constantinescu's omgeving, niet kan worden gezegd. Hij maakt een integere indruk. In het Westen scoort een politicus met kwaliteiten als rationaliteit en gematigdheid hoger dan in het gepolariseerde Roemenië, waar economische onzekerheid - zo niet angst - een grote rol speelt en waar een duidelijke vaderfiguur meer aanspreekt. En Ion Iliescu was zo'n vaderfiguur.

Dat de geoloog en oud-rector van de universiteit van Boekarest gisteren toch Iliescu heeft verslagen, dankt hij minder aan zijn eigen kwaliteiten dan aan het faillissement van het beleid waar Iliescu voor stond. Iliescu is minder door Constantinescu dan door zijn eigen ex-communistische partij verslagen. Die heeft de afgelopen jaren op het gebied van de economische hervormingen dermate geaarzeld en geschipperd dat de Roemenen het uiteindelijk beu waren en twee weken geleden eerst de partij en gisteren ook de president naar de oppositiebanken verwezen. Het moet anders, zo luidde hun oordeel, en dus vertrekt Iliescu.

Constantinescu kan nu regeren met een hem welgezind coalitiekabinet, waarin zijn eigen Democratische Conventie de toon aangeeft en waarin verder de sociaal-democraten van ex-premier Petre Roman zitten. Dat zal een versnelling van de hervormingen inhouden. Constantinescu wil het 'Contract met Roemenië' doorvoeren waarmee de CDR de parlementsverkiezingen won. Binnen 200 dagen wil de partij de economie nieuw leven inblazen. Zijn zege zal ook leiden tot een stabiliteit die het politieke leven in Roemenië de afgelopen jaren node heeft gemist.

De nieuwe president werd in 1939 geboren in Tighina, dat nu in de republiek Moldavië ligt maar dat toen Roemeens gebied was, als zoon van een agronoom (en kleinzoon van een Française). Hij studeerde eerst rechten en vervolgens geologie in Boekarest en werd daar later hoogleraar en uiteindelijk rector. Constantinescu werd in 1965 lid van de partij en bleef dat tot de revolutie van 1989. Hij was zelfs secretaris van de partij-afdeling van de faculteit geologie, een feit dat hij later heeft verdedigd met het argument dat hij zonder die activiteit nooit carrière had kunnen maken. Voor zover bekend heeft Constantinescu als partijlid geen vuile handen gemaakt.

Pas in 1990, als de studenten van Boekarest de rumoerige protestbijeenkomsten tegen de 'neo-communist' Iliescu op touw zetten, die later door de mijnwerkers zouden worden neergeslagen, ging Constantinescu zich met de politiek bemoeien. Twee jaar later werd de rijzige, bebaarde Constantinescu - door zijn vrienden 'Cuza' genoemd, omdat hij ietwat lijkt op de eerste leider van het verenigde Roemenië in de jaren zestig van de vorige eeuw - door de leider van de Boerenpartij, de legendarische en inmiddels overleden Corneliu Coposu, naar voren geschoven om het tegen Iliescu op te nemen. Hij verloor met ere.

Sindsdien heeft hij zich ontwikkeld tot de onomstreden leider van de oppositie tegen de ex-communisten. Hij is sinds kort lid van de Christen-Democratische Boerenpartij, die de paraplu-organisatie Democratische Conventie domineert.