Dwarsliggen is toegestaan

Zolang er geen sprake is van continue dwarsliggerij, tolereert de fractieleiding dissidentisme, blijkt uit een rondgang langs enkele fracties. Veel begrip is er echter niet. Jan van Zijl, secretaris van de PvdA-fractie, zegt: “Als je voor een fractie kiest, moet je bereid zijn vuile handen te maken en niet te pas en te onpas - en het is bijna altijd te onpas - je eigen kleine voorkeuren volgen.” Voor Van Traa's daad loopt hij niet warm.

Van Zijl zegt dat er alleen druk wordt uitgeoefend op een fractielid met een afwijkende mening als zijn of haar geluid “de fractie schaadt”, bijvoorbeeld als daardoor een discussie in de pers ontstaat. Dan bepraten collega-fractieleden de rebel, en bemoeit ook de fractievoorzitter, Jacques Wallage, zich ermee. Al te veel eigengereide opstellingen kunnen erin resulteren dat iemand bij de volgende verkiezingen van de lijst verdwijnt, al wordt sinds Joekes voorzichtig omgesprongen met dat soort strafacties.

D66 blijkt te kiezen voor repressieve tolerantie. “Een fractielid heeft het recht om een afwijkende mening naar buiten te brengen. Maar we hebben de ongeschreven regel dat de persoon in kwestie dat eerst in de fractie bespreekt en uiteindelijk gewoon met de fractie meestemt”, vertelt fractiesecretaris Thom de Graaf. “Ik heb geen zweepje waarmee ik letterlijk of figuurlijk leden bewerk.”

De VVD worstelt met het curieuze fenomeen dat fractievoorzitter Bolkestein zelf de belangrijkste dissident is. Denk aan de kwestie Poncke Princen, toen hij, anders dan zijn fractie, meende dat de mensenrechtenactivist een visum voor Nederland moest krijgen. Andere dissidente geluiden in de fractie blijven doorgaans in de schaduw van de grote stemmentrekker. (PdB)

    • Cees Banning